Iamblichos: De mysteriis Aegyptiorum

Marsilio Ficino: Iamblichus de mysteriis Aegyptiorum, Chaldaeorum, Assyriorum. Proclus In Platonicum Alcibiadem de anima atque daemone. De sacrificio et magia / Proclus. Porphyrius De divinis atque daemonibus [omnia M. Ficino interprete]. Venetiis: Aldus Manutius 1497.
Eine englische Übersetzung gibt es hier!

Index eorum, quae hoc in libro habentur.

lamblichus de mysteriis Aegyptiorum. Chaldaeorum.
Assyriorum. Proclus in Platonicum alcibiadem de anima, atque daemone.
Proclus de sacrificio & magia.
Porphyrius de diuinis atque daemonibus.
Synesius Platonicus de somniis.
Psellus de daemonibus.
Expositio Prisciani & Marsilii in Theophrastum de sensu. phantasia. & intellectu.
Alcinoi Platonici philosophi liber de doctrina Platonis.
Speusippi Platonis discipuli liber de platonis difinitionibus.
Pythagorae philosophi aurea uerba.
Symbola Pithagorae philosophi.
Xenocratis philosophi platonici liber de morte
Marsilii ficini liber de uoluptate. [a i verso]

Marsilius Ficinus florentinus Reuerendissimo in christo patri. D. Ioanni Medici sanctae romanae ecclesiae Cardinali suppliciter se commendat.

Cum epistolam ad te scribere statuissem in cardinea dignitate nuper tibi collata gratulaturam, cogitaremque cui potissimum eam darem tibi reddendam, qui congratulationem nostram efficeret admodum gratiorem, in academiam me subito contuli sperans in eius saltem penetralibus salutatorem nobis aliquem tibi acceptissimum non defuturum. Illic ergo diuina quadam sorte, primus occurrit Iamblichus inter academicos cognomento diuinus, & magnus ibi sacerdos. Cuiquidem salue inquam Iambliche sacerdos magne. In praesentia (ut uides) Ioanni medici, nouo christianae religionis antistiti congratulaturus sum. tu precor, si iusta peto, congratulationem nostram alioquin ieiunam, diuinis uerbis, mysteriisque tuis efficies pleniorem. Annuit ille precibus, atque hac ad te sententia Ioannes sacerdos magne uenit Magnus ille sacerdos. Tu igitur salutatorem tantum laetus excipeatque post salutationem primam post lectam epistolam, quid diuinus ille loquatur, si placet attentius audi. promisit enim, ut sua tuaque persona pariter digna diceret, se tibi breuibus, quid aegyptii, & assyrii sacerdotes de religione. rebusque diuinis senserint, expressurum.

ARGVMENTVM IN LIBRVM IAMBLICHI.

Porphyrius, qui inter platonicos propter excellentiam philosophus appellatur. longam in aegyptum misit epistolam ad Anebonem sacerdotem uariarum, & grauium quaestionum plenam ad omnes philosophiae partes spectantium, praesertim ad deum, atque angelos, daemonesque, et animas. ad prouidentiam. ad fatum. uaticinia. magicen. miracula. sacrificia. uota. Porphyrii questionibus respondit Iamblichus eius auditor. Introducit uero Porphyrio respondentem Abamonem aegyptium sacerdotem pro Anebone discipulo suo, ad quem porphyrius misit epistolam. Huius ergo quaestionis totius, atque responsionis profecto diuinae, tanquam in Plotino adhuc nimium occupatus singula ferme non uerba, sed sensa traduxi, ut non mirum putari debeat, sicubi diuulsa uideatur oratio, Praesertim inter ipsa disputandi principia ubi leuior iactura uerborum. Iam deinceps uerborum etiam contextus magis perpetuus apparebit. Coactus uero sum interdum meum aliquod uerbum uel continuationis, uel intelligentiae gratia interserere. Velocioris autem editionis etiam in causa fuit Pierleonus uir omnium cupidissimus secretorum. Verum id quod imprimis admiror, hic semper affectare uidetur, quae iam possidet. Nam diuinitate quadam ingenii philosophorum arcana & graecorum & barbarorum nondum lecta consequitur. [a ii]

IAMBLICHVS DE MYSTERIIS.

De cognitione diuinorum

AEgyptii scriptores putantes omnia inuenta esse a Mercurio, suos libros merciurio inscribebant. Mercurius praeest sapientie & eloquio. Pythagoras. Plato. Democritus. Eudoxus. & multi ad sacerdotes aegyptios accesserunt · Dogmata huius libri sunt assyriorum, & aegyptiorum & ex columnis Mercurii. Pythagoras & Plato didicerunt philosophiam ex columnis Mercurii in aegypto. Columnae Mercurii plenae doctrinis. Ante omnem rationis usum inest naturaliter insita deorum notio. Immo tactus quidam diuinitatis melior, quam notitia, ex quo incitatur naturalis appetitus boni, & ratiocinatio atque iudicium. Essentialis cognitio diuinorum, quae anima est perpetua ac re uera non est cognitio haec, qua deo fruimur. In cognitione enim est alteritas, sed contactu[s], quidam essentialis & simplex. Non enim possumus attingere unitatem ipsam, nisi unitissimo quodam & unitate mentis, quae super animae, mentisque proprietatem extat.
Vnitas ipsa deorum unit sibi anima ab aetherno per unitates earum secundum contiguitatem tam propriam & efficacem, ut esse continuitas uideatur. Intellectus diuinus dat esse animae per intelligere suum essentiale. Ergo esse animae est quoddam intelligere scilicet deum unde dependet. Esse nostrum est deum cognoscere. quia praecipuum esse animae, est intellectus suus, in quo idem est, esse quod intelligere diuina actu perpetuo. Ab illo autem esse praecipuo deriuantur potentiae animae discurrentes. Post deos ponimus daemones. heroes. animas puras, hi tres ordines pedissequi sunt deorum · Non possumus solitis humanae rationis discursionibus attingere deorum pedissequos daemones: heroes animos puros. Sed necesse est consurgere ad essentialem intelligentiam & aethernam.
Sicut dii semper attinguntur notione innata, sic numina deorum pedissequa, tunc primum attinguntur quando anima deposuit modum cognitionis mobilem, qui ad potentiam spectat rationalem, quae intellectu intelligentiaque formatur, quem uocant intellectum adeptum. Nam prima notitia in agente intellectu consistit. Cum cognitio per adaequationem fiat, sequitur ut minima sempiterna, & immobilia attingamus, notione sempiterna immobili simplici. Cognitio qua cognoscimus substantias separatas est in alia specie, quam illa. Qua cognoscimus alia.
Cognitio diuinorum fuit semper in anima per simplicem intuitum [a ii verso] uel contactum. Aliqui putant se assecuturos separata per quendam oppositionis modum scilicet materialia sunt. mobilia. localia. patibilia. & caete. Ergo separata sunt immobilia & caete. Sic utique cognoscitur quid non sint. quid uero sint adaequatione cognitionis ad illud quod animo naturaliter per intellectum inest, acquiritur autem in rationali potentia studio quodam, nec tam comparationis & coniecturae, quam separationis & purificationis officio.
Erat & modus disiunctionis, scilicet dii & diuina, uel sunt temporalia, uel aetherna.
Non temporalia, ergo & caetera. hic etiam modus sua mobilitate non congruit immobilibus.

De proprietatibus unius cu[i]usque superiorum.

s I qua compositio contra substantiis separatis & separabilibus inest, non est, ex genere per se indeterminato, & differentia terminante. Illae enim substantiae sunt completae species undique in actu determinato atque completo.
Si substantiae separabiles tanquam simplices non differunt inter se per differentias speciales sub eodem genere, ergo neque per indiuiduales sub eadem specie discrepant. quaelibet igitur est, quasi unum genus uel species per se existens. differunt uero se ipsis & ordine graduum. & quoniam ad primum, aliter referuntur.
Intelligentiae inter se non conueniunt, uel differunt genere, & differentiis ullis, simplicissima enim sunt, sed quatenus uel eadem uel diuersa ratione referuntur ad primum. & aliae in prioribus, aliae in sequentibus perfectionis gradibus dispositae sunt. Differentiae rerum inter se in actionibus, passionibusque resoluendae ubique sunt iniurium differentias, atque hae indifferentias essentiarum. neque alicubi quiescendum est in sequentibus, sed ad priora proficiscendum. Neque in substantiis superioribus anima nostra, neque in hac est motio ulla passiua, sed totum est actus efficax.
Motus animae quo ex se mouetur, non diuiditur in motorem, & motum uel mouere atque moueri. sed est essentialis actus progrediens temporaliter.
Compositis & formis, quae sunt in subiecto competunt accidentia formis immaterialibus non conueniunt. Quicquid est in formis separabilibus, est esse, & essentiale praecipua quadam, aequalique sorte. Neque aliquid ibi accidens, aut consequens reperitur.
Motus & actiones sunt differentes propter differentias naturarum, non econuerso. Si dicamus unum esse genus separatorum, confundimus theologiam. Substantiae separabiles non conueniunt uno quodam genere, in quo per differentias distinguantur, sed se ipsis, & ordine graduum distinguntur. Quatenus per alios perfectionis gradus referuntur ad primum, Conueniunt autem [a iii] magis inter se quae per similiorem modum referuntur ad primum atque ultimum · Bonum duplex. quod super essentiam. quod secundum essentiam. Essentia est proprietas deorum omnium. Ipsum uero bonum super essentiam: & dicitur causa boni. scilicet essentialis boni principium proinde secundum gradus essentiae: gradus deorum inter se distinguntur. Animabus rationalibus ultimis non inest essentiale bonum sicut diis, sed participatio boni secundum pulchritudinem intellectualem. sed haec immobiliter inest.

De ordine superiorum

a Nimae nostrae in diuinorum generibus computantur. Heroes sunt maiores hominibus ergo multo grandiores sunt daemones. Primum diuinorum est ipsum bonum. diique sequentes. ultimum particulares animae rationales, horum media duo sunt scilicet heroes prope animas & daemones prope deos, sicut inter ignem ac terram est aer & aqua. Heroes & si potentia, uirtute, pulchritudine, magnitudine nobis praestant, tamen cum anima nostra & uita eius multum congruunt ·
Daemones sunt superiores heroibus, & ministri deorum tanquam architectorum in opificio mundano. Quae sunt in diis ineffabilia & occulta, daemones exprimunt atque patefaciunt.
Daemones & heroes accommodant inferioribus uniuersales. simplices. immobiles deorum dotes. & conciliant omnia, atque harmonici consensus & compassionis omnium inuicem sunt auctores. Traducunt diuina ad nos, & nostra aequaliter ad diuina producunt. praeterea gradus in donis superiorum. & in praeparatione suscipientium aeque disponunt.
Diuersa diuinorum genera differunt inter se per triplicem modum proprietatum scilicet quantum ad essentias, & uirtutes & actiones pertinet.
Proprietas deorum est unitas permanentia in se ipsis, immobilis motionum causae prouidentia eminens. nihilque commune habens cum his quibus prouidet, atque haec proprietas in eis secundum essentiam, & uirtutem, actionemque seruantur. Animarum proprietas est declinatio ad multitudinem, & motum coniunctionemque cum diis, atque ad accipiendum ab aliis aliquid & ea motu uitali replenda, & congruendum ubique cum omnibus, partim manentibus, partim uero fluentibus: & ad omnia in se & per se ipsam contemperanda. haec uero proprietas in eis secundum essentiam & uirtutem, actionemque seruatur.
Proprietates daemonum sunt continere in se dotes deorum inferiori quidem modo quam dii, sed sub idea, rationeque earum continere deteriorum conditiones, dum scilicet multiplicatur quidem, sed unite miscetur quoque, sed impermixte. mouetur denique sed stabi [a iii verso] liter. Heroes contra sub conditione multitudinis & motus permistionisque unitatem. identitatem. statum. excellentiam habent. Daemones & heroes sunt proximi extremis. illi quidem diis, hi animabus.
Differentiae daemonum ad heroes praecipue · quoniam heroes magis aliquando declinant ad particularia, mobiliaque quam daemones.
Duo media scilicet daemones, heroesque componuntur ex proprietatisbus extremorum scilicet deorum atque animarum. sed in daemonibus plus est diuini, in heroibus plus humani.

Quomodo superiorum actiones inter se distinguantur.

d Ii tenent entium summum, animae infimum. Dii possunt omnia momento uniti. animae contra, nec omnia, neque momento, neque unitae. dii faciunt, curantque omnia non inclinati. animae cum inclinatione & conuersione quadam agunt. dii sunt praecipuae causae. animae ex illorum uoluntate perpetuo pendent. dii uigore celerrimo fines suos intimos una cum principiis comprehendunt animae ab aliis in alia ab imperfecto ad perfectum pergunt.
Dii comprehendi nequeunt aliqua mensura uel forma. animae inclinatione & habitudine nutu detinentur, atque superantur. Et appetitu deteriorum. familiaritateque tanguntur, & certas inde contrahunt qualitates.

De intellectu & anima.

i Ntellectus omnium opifex adest semper omnibus diis plenisime [!] per actum unum in se ipso manentem. anima est particeps intellectus magis partibilis, multiformisque ad gubernationem accommodari, ac naturaliter inanimatis prouidet alias aliis figuris affecta. Item diis adest a causis superioribus ordo, ipsaque pulchritudo uel causae utriusque. animae uero adest ordo, intellectualisque pulchritudo. Item in diis est mensura in omnia potens. anima uero mensuram illam determinatur ac per eam agit in aliqua, Daemones & heroes tanquam medii inter deos, & animas competenti proportione quo ad extrema & se ipsos pertinet componuntur ex proprietatibus tam animarum quam deorum quas in superioribus enarrauimus.
Si uis ergo deorum speciem apprehendere. proprietates animae rationalis ultimae cogita, & oppositas in perfectione diis attribue. Si speciem daemonis componere placet, ex utrisque compone plus interim diuinitatis attribuens. si denique species herois uerum ex ambobus plus tamen de animae conditionibus inserens. Carpit Porphy [a iiii] rium separata per habitudines ad corpora distinguentem, scilicet deos per habitudinem ad corpora aetherea, daemones ad aeria, animas ad terrena. quia uidelicet non debeant priora, & causae per posteriora, effectusque distingui. Incorporeae substantiae non sunt in corporibus, sed extrinsecus ea ducunt, dantque eis aliquid, non accipiunt. igitur nec una cum his commutantur, neque ad eorum distributionem distribuuntur. Non enim sunt habitus corporum uel materiales formae. sed subsistentes, separabilesque. immo iam separatae, & ante corpora uiuunt.
Substantiae separatae, separabilesque non tales euadunt, quia talem sortem, prouinciamque elegerint. uel sortitae sint immo uicissim. qualem anima ante corporis ingressum, uitam speciemque in actum in se eduxit tale corpus sortitur organicum, talemque consequentem sibi naturam quae quidem uitae ipsius animae perfectiori subiicitur. anima rationalis, in corpus iam uiuum uenit, sed imperfectae uiuum.
Diuina progenerant in se ipis naturaliter totum opus suum distinctum antequam pariant. Penes illa quae rationem uniuersalis principii habent, inferiora in superioribus. corporea in corporeis. opificia in opificibus producuntur. in eisque circulariter coninentibus diriguntur. circuitus ergo coelestes ad circuitum coelestium animarum rediguntur. animae uero mundorum id est sphaerarum siderumque in intellectum suum accedentes comprehenduntur ab ipso penitus atque in ipso primum progenerantur. Intellectus particularis in uniuersalem ac ille in superiora similiter. cum ergo semper sequentia conuertantur. in prima & superiora tanquam exemplaria ducant inferiora. certe a superioribus producitur adestque inferioribus essentia simul, & species, & omnino in melioribus primo sequentia producuntur. Ideoque ab illis ordo, & mensura in sequentibus non econuerso dependet, non sunt igitur ab his illorum assignandae proprietates. essentia igitur in corporea per corporea qualia, quibus cum nihil habet commune, distingui non potest.
Principia diuina operibus suis non solum essentiam tribuunt, sed totam distinctionem, ordinemque formalem. Essentia quae adest corporibus non localiter, locis corporeis non distinguitur, & quae non cohibetur particularibus circunscriptionibus subiectorum, eadem particulariter a mundi partibus minime continetur. Natura incorporea subito ubicunque uult adest nullo alicubi prohibente.

Omne diuinum & in corporeum ubique.

m Vltomagis diuinitas quo minus sit ubique nullo limite coercetur.
Item quae apud nos sunt fieri, formarique nequeunt nisi una quae [a iiii verso] dam uirtus opifex, & specierum participatio per omnia diffundatur. Denique nisi diuina sint, ubique tollitur sacrificii uirtus, quae in quadam deorum ad homines communione consistit. Dii ex hoc maxime omnia continent quod nusquam continentur.
Terrena quoniam facta sunt & constant munere diuinorum, quotiens paratiora ad diuina redduntur deos subito sortiuntur existentis. hic etiam ante naturas proprias terrenorum. praeterea cum in quolibet deo potentia sit infinita, & natura indiuidua incomprehensibilisque, merito certis alicubi locis cohiberi non possunt. Item non esset uera inter deos uniuersalis prouidentiae unio, nisi omnes pariter essent ubique praesentes.
Dicitur etiam deorum alii quidem aerei, alii uero aquei, non quia ibi solum sint, sed quia ibi maxime regnant. Sacerdotes deos terrenos, & subterraneos aduocabant qui certe dicuntur tales non quia ibi sint solum. (Sunt enim ubique omnes) sed quoniam alii alibi potissimum operantur. Nam & anima cuiuslibet stellae est ubique, quamuis ibi potius agat.
Statuis, diuina quaedam illustratio capitur.

De prouidentia & quomodo dii sint ubique.

q Vuando dii uarias mundi partes, urbes, aedes, statuas proprie sortiti dicuntur intellige essentiam potentiamque illorum ubique in se uigentem, hoc aut illud potissimum illustrare. atque sicut lumen in se manens, sine mixtione diuisioneque sui diuersa passim illuminat, ita dii.
Sicut lumen solis idem totum continuum est ubique neque potest in partes diuidi, neque alicubi claudi, neque a fonte proprio separari, neque miscetur aeri, licet adsit. Quippe cum nihil relinquat luminis calore tamen a calefaciente relicta, ita cuiusque dei lumen, totum indiuidue, toti mundo penitus adest, licet parti cuidam praecipue uim suam maxime sibi accomodatae concedat. Interea tamen quodammodo implet omnia, ob potentiam perfectam, & excessum causalem prorsus immensum.
Vnde perficit omnia, unitque cum extremis extrema, per media comprehendens in se omnia & se ad sic reflectens sibi prorsus unitum. Quod quidem munus imitatur & mundus circulari motu, partiumque in unum connexione & conciliatione quadam transferente elementa uicissim in elementa atque uirtutem superiorum ad inferiora mittente.
Qui manifestam hanc susci[p]it deorum statuam ubique prorsus unitam uereri debet omnino de diis mundi cau- [a v] sis aliena sentire scilicet esse localiter (ut ita dixerim) separatos. Si enim nulla est communio mundi ad numina quo ad essentiam, uim, actionem spectat. nullaque condistributio uel consortium nulla nimirum nec coextensio & condistributio secundum locum atque determinans quantum ad illud pertinet specie uel genere cogitata sunt mutua comprehensio & permixtio esse potest. Quae uero se totis omnino differunt reciprocam inter se condistributionem uel mixtionem uel comprehensionem nullam prorsus admittunt.
Quando per diuersas mundi plagas fit numinum distributio intellige alias plagas aliter munera deorum pro sua proprietate suscipere. Quod quidem considerans ars sacrorum operum propriis inuocationibus utitur, quae eiusmodi distributioni proprietatique numinum consentaneae uideantur.
Quaelibet mundi pars accipit aliquid a quolibet deo, quilibet enim deus cuilibet parti mundi totus adest. Sed partes aliae aliter hinc accipiunt, Ether quidem etherea Aer autem aeria suscipit ratione.
Certis nanque materiis inuocationibusque munera deorum naturaliter attrahuntur.

Quod omne diuinum sit a passionibus alienum.

n Vmina nobis superiora nihil habent in se passabile, atque hanc (ut ita dicam) impassibilitatem non habent acquisita uirtute. sed natura neque etiam anima, quae est ultima diuinorum passabile quicquam habet animam dico a corporibus puram, quae neque etiam tangitur perturbatione uoluptatis eius, quae est restitutio in naturam. Cum sit uita super naturalis ingenita neque dolore quopiam dissoluente, cum sit extra omne corpus naturamque circa corpus diuisam & harmoniam descendentem in corpus ab harmonia animae principali. neque etiam passionibus sensum praecedentibus eget. Non enim corpore continetur neque per instrumenta exteriora corpora percipere cogitur. Iam uero cum sit indiuidua & uniformis essentia secundum se in corporea permanens cum corpore nihil communicans, nimirum passiones diuisionis uel alterationis, uel mutationis alicuius nullas admittit.

Loquitur de anima seperata a corpore.

a Nima neque etiam dum adest corpori patitur uel ipsa quicquam uel rationes seminales, quas ipsa corpori tradit. Species enim sunt, simplices uniformesque nullam turbationem uel exitum a se ipsis susci- [a v verso] pientes.
Passiones qualescunque sint in animali non sunt in anima qualiscunque sit, sed in corpore quod sub anima certam possidet qualitatem, qua & patiatur & agat.
Nulla est in anima passio, uel peremptoria uel turbatoria. Atque hanc impassibilitatem anima non solum acquirit electione, sed possidet ipsa natura admodum superiore corporibus. Daemones & heroes sunt impassibiles atque sempiterni. Semper enim sequuntur deos in mundi ordine conseruando. ubi uero passio est, ordo perpetuus non seruatur.
Porphyrius suspicabatur daemones mundi rectores aliquo modo esse passibiles per ea, quae adhibebantur illis in sacris. Iamblichus negat quia ubi est ordo perpetuus, non est passio, quam essentia incorporea per sempiterna nequit accipere.
Forte uero concederet daemones infimos malosque & gubernatione priuatos tangi passionibus effectiuis non quidem in anima, sed in copore tali per animae praesentiam constituto.
Sicut natura ex occultis rationibus manifesta facit, ita Sacerdos adhibet manifesta, ut occulta significet.
Sacerdos operatur saepe multa quibus aliquid simile propriumque diuinis efficiat, quaquidem cognatione aliquid diuinitus attrahat. Interea operatur & multa per quae purificet animam ac mala nobis auertat.
Daemones, qui sunt nobis praestantiores, nullam naturalem utilitatem a nobis accipiunt. aut enim non indigent, aut ipsimet sibi abunde ubique suppeditant. Nullam uero ex rebus corporalibus mutationem aliquando patiuntur.
Insunt nobis perturbationum principia quaedam, quae si uiolentius a principio & subito cohibentur, tandem acriores erumpunt instar flammae compressae risusque cohibiti sunt, ergo remissius corrigenda. Heraclitus sacrificia medicamenta nominat quia purgent animam a morbis in hac generatione concretis. Porphyrius suspicabatur non modo daemones sed etiam deos aliquam passione tangi, quoniam in uocationibus moueantur.
Voluntas boni in deo diisque qui sunt bonitates excellentior est ideoque liberior quam uita nostra electiua circa bonum. Itaque dii non quia inuocantur mouentur ad bonum hominibus adhibendum. Sed sponte nos ad bonum prouocant nobisque inuocando conuersis occurrunt ultro, ostenduntque aliquid atque largiuntur.
Putant quidem homines se esse liberos ad petendum · Esto ergo dii liberio res ad dandum.
Dii propter liberam uoluntatem boni actionemque perennem atque perfectam omnibus benefaciunt cum primum ad illos sunt inuocando conuersi. Anima in supplicationibus ad contemplationem perueniens diuinorum, uitam priorem obnoxiam passionibus transmutat [a vi] in uitam passionis expertem dum subit actionem uitamque deorum. Quomodo igitur supplicationes nostrae passionibus deos tangunt cum & animas ante passiuas redant a passionibus liberas.
Supplicationes animum influxui deorum aptum efficiunt, qui & ultro facile peruenit propter diuinam amicitiam omnia connectentem.

De ira deorum.

q Vuando a benefica cura deorum. quasi a lumine solis nos diuertimus, in tenebris statim sumus, diciturque deus nobis iratus. Placare igitur deorum iram est ad illos supplicando redire. Placatio eiusmodi non affert passionem deo immo & animum a prioribus liberat passionibus.
Dii, daemonesque diuini suppliciter adorati cultique mala multa repellunt, quae alioqui naturaliter euenirent.

De necessitate & libertate deorum.

n Ecesse est deos ita se habere, ut sunt, non necessitate extrinsecus illata, sed naturali sibi optimaque sibi, ideoque maxime uoluntaria, quam & nollent unquam optione proposita aliter se habere.
Porphyrius multique philosophi dicunt deos quidem esse intellectus puros. daemones autem intellectus uel participationes intellectus aliquos animales. sed Iamblichus non ita recte poni daemonum proprietatem obiicit. nam & animae intellectus sunt animales & intellectus ipsius participationes quaedam, neque rursum deorum proprietatem recte poni. nam puris intellectibus dii praesunt.

De differentia deorum ad daemonas apud graecos, atque deuotissimos.

d Ii non secundum rationem intellectus ipsius sed unitatis & bonitatis & intelligibilis obiecti rite definiuntur.
Porphyrius suspicatur intellectus puros separatosque habitudinem ad sensibilia non habere, neque preces audire. Principalis cultus, separatis substantiis tamen est adhibendus, in hoc utique cultu excitatur animae summum, summisque coniungitur, supremi in uno omnia nostra comprehendunt atque cognoscunt. actionesque orationum religiosarum in seipsis comprehendunt. neque a se discedunt, sed in se stantes orantium intentioni prorsus intersunt. supplicare uero humillime conuenit. agnoscere enim uilitatem nostram si superis conferamur efficit ut maxime supplicemus, conuertamurque ad illos omnino & assidua consuetudine similes euadamus. Appri [a vi verso] me uero conferunt orationes missae diuiniter, quibus diuina uis inest, haec contra Porphyrium opinantem colendos nobis esse proprie mundanos deos quia sentiant. Item supplicationes diuinarum mentium puritati minime conuenire. Iamblichus conuenire putat propter sensum intimum, qui supplicationibus inest, praesertim quae sunt datae diuinitus. Intellectus puri sine sensu sensibilia noscunt.

Iterum de supplicationibus.

p Orphyrius ait materialia quaedam in supplicationibus adhiberi, ideo adhiberi diis tantum illis, qui sint animalia. Respondit Iamblichus in iis materialibus ultra corporeas qualitates latere etiam rationes & species & mensuras incorporeas atque diuinas per quas quae adhibentur sunt congrua diis. Profecto quicquid admouetur quomodocunque consentaneum & simile diis mox dii adsunt coniunguntur exhibentque munera praecesque exaudiunt.
Parua quaedam congruitas rerum nostrarum ad deos nobis sufficit ut aliud ab illis hauriamus. Illi enim ad hoc semper promptissimi sunt propter bonitatem naturalem mirabilemque potentiam. Causa uero praepotens agit in materiam uel exilitur praeparatam.
Porphyrius ex eo distinguit Daemones a diis quod illi sunt incorporei, hi uero corporei, Iamblichus ait, per haec substantias & proprietates eorum discerni non posse.

De differentia inter deos & daemones atque de coelestibus.

d Ii coelestes dici incorporei possunt. quoniam ad suam excellentiorem actionem & uitae faelicitatem nihil a corporibus impedimenti contingit. Sed quatenus dii ad ipsum unum tendunt corpora sponte contendunt eodem, neque continent animas, sed excellentissime continentur. Coeleste corpus rebus est incorporeis cognatissimum, propter naturam simplicem indiuisam constantem, & actionem unam idest circuitum & uitam sibi congenitam atque lucem.
Non fit in coelo compositio ex anima & corpore, in tertiam naturam unam sed prorsus ad naturam animae trahitur atque est quasi uisibilis quaedam anima. forte coelum est lumen ipsum sine materia & sine dimensione. Dimensio enim ibi propter amplam praesentiam eius apparet. Vnde coelum est anima coeli se ipsam acomodans oculis, rebusque caducis. atque circulus ille est circuitus animae. lumen est intellectus eiusdem.
Sicut in infimo corporum forma fit materialis, sic in summo materia fit formalis & corpus animale non anima corporalis si qua modo est in coelo materia. Sicut summus aer. fit igneus ita coelestis ignis fit animalis. Anima illa intellectualis euadit in- [a vii] tellectus boniformis efficitur.
Coelestia animalia dici incorporea possunt. Omnes coelestes boni sunt atque benefici suspicientes tantum ipsum bonum & hoc intuitu agentes aetherno.
Virtutes inextimabiles compertae sunt, tum in animalibus coelestibus tum in earum corporibus insitae, [t]um per defluxus in omnia sine impedimento usque ad infima descendentes communicatae tam diuiduis quam in speciebus. immutabiles ubique quamuis in materia mutabili regentes generationem perpetuo quodam ordine semperque beneficae.
Perinde fluxum coeli in materiam discordibus plenam resultat aliquid nobis dissonum.
Temporalia temporaliter aetherna capiunt. Corpora incorporea corporaliter. Materialia haec immaterialia coelorum uires mutabiliter & inordinatae suscipiunt. Quae sunt in mundo diuino figurata non sunt quamuis ut figurata recipiantur in coelo, sic coelestia non sunt mala quamuis hic suscipiantur ut mala. Vires coelestium omnes inde bonae descendunt. in hac autem contrariorum permistione mutantur. ideoque qualitas, quae nocet in terris, alia iam est praeter illam quae coelitus hucusque peruenerat.
Primo quod datur, aliud quidem est in datore, aliud autem extra. est si in se ipso permaneat. praeterea est & minus. Secundo dum in subiecto uiliori suscipitur fit & uilius. Tertio propter naturam suscipientis diuersam suscipitur modo diuerso. Quarto qualitatibus inter se differentibus, quae a subiecto eodem pariter capiuntur. Quinto patiente subiecto patitur. Sexto ex omnibus subiecto comprehensis aliud quoddam postremo resultat. In fluxus coelestes in materiales extendunt.
Saturni quidem uis contentiua est. Martis uero motrix.
Illa uero peraccidens frequenter obest quando materia frigidiore suscipitur, haec autem quando feruentiore. Item illa nocet quando recipitur per modum congelationis accipitur. haec quando per aestum quod quidem fit pro dispositione materiae id est quando uidelicet materia illa neque satis calida est atque est iterea densior. haec autem per se est calidior atque subtilior.
Lux colorque solis quamuis offendere languidum uideantur necessaria tamen sunt ad uitam. similiter omnes coelestium in fluxus ueniunt salutares quamuis subiecti, uel peruersitas peruersae recipiat, uel debilitas facile tolerare non possit efficaciam superorum.
Omnes motus conferunt & uniuerso, & necessariis partibus uniuersi. quamuis interim inter particulas minimas sub hoc motu uel alia laedatur ab alia, uel tales particulae non facile motum uniuersi substineant. Sicut in chorea dum singuli harmonice saltant congruuntque gestibus inter se & toti choro digitus & pes praemittur & offenditur. Et si quid debile incederit, pessundatur.

De uicinitate coelestium corporum ad species incorporeas.

d Ii coelestes principium suum habentes in mundo intelligibili, dum ideas sui contemplantur in eo mouent coelos hoc ipso actu in- [a vii verso] telligentiae, uoluntatisque efficaci admodum & perpetuo. Ideoque sine labore regunt quod ex ordine semper constante euidenter apparet. ita uero affectis diis separatis coniuncti sunt potius quam corporibus.
Regimen circa coelos non possunt deos ab intelligentiae intentione distrahere cum eo potentius faciliusque regant, quo illic attentius speculatur. ex hoc enim procedit & illud. idem quoque nostris accideret animalibus, si causam suam contemplarentur, unde est & uegetandi facultas.

Confirmatio Superiorum.

m Ens diuina per ideas suas deorum caelestium animas procreat atque per eas caelestia corpora & utraque sibi coniuncta perpetuo retinet.
Dii mundani, qui & intellectuales species nominantur, inter se uniti sunt, tum quia cuncti idem exemplar, in quo sunt species intelligibiles contuentur, tum quia exemplar, illud in quolibet deo mundano uiget ubique totum.
Non spatium, non subiecta diuersa prohibent, quin quaelibet essentiae incorporeae ubique sibi inuicem insint.
Dii mundani in se inuicem sunt, suisque ideis, tum quia sunt ab uno & referuntur ad unum, tum quia diuina unitas ubique praeualens unit eos, tum quia procedunt inter se & conuertuntur, mutuoque accipiunt.
In compositis naturalibus unitas aduentitia est dependens a superioribus & a multitudine uincitur. In formis seperabilibus unitas superat multitudinem, & in diis adeo superat ut illorum esse fit unitas quaedam, dico autem quaedam, quia primum principium est ipsa simpliciter unitas. Cum igitur unitas in diis intrinsecus ita praeualeat merito a prioribus exuberat insequentes. Ita ut hi in illorum unitate consistant qua unitate quasi omnibus coniuncti cuncti sunt unum actu quodam, sicut corpora inter se potentia quadam materiali sunt unum.
Dii coelestes inuisibilibus diis penitus sunt uniti, tum quia coelestes animae sunt extra corpora, tum quia dii superiores id est ideae unitatem infinitam habent prout omnes sunt in quolibet, per quam unitatem sibi & inter se deos sequentes uniunt. Cum enim omnes dii definiantur per unitatem, una coniunctis unitas dilatatur in omnes, per quam sunt unum actu cunctorum uno ad unum prorsus obiectum. & principium atque finem, in eodem omnes puncto simul atque momento.

De prouidentia, & de diis atque daemonibus.

d Eorum prouidentia uniuersalis est, Daemonum uero particularis. Deus primus dat omnibus omnia, dii sequentes omnibus aliqua largiuntur. Daemones atque animae aliquibus solum & aliqua tantum.
Sunt dii inuisibiles sunt & in coelo uisibiles, sunt & daemones. dii quidem in coelo conspicui in ipsa unione ad deos occultos existunt. daemones autem longe ab illis distant uelut, a contemplatoribus [a viii] puris ipsi in agendo propensius occupati. Ideo & a diis conspicuis longe distant. Item essentia utrorunque deorum & potentia prouidentiaque uniuersalis est per omnia tendens. daemonum uero natura prouidentiam particularis circa res quasdam atque prouincias. Item dii corpora sua adeo supereminent, & corpora adeo his obsequuntur, ut a corporibus separati dicantur. Daemones uero contraria ratione magis affecti sunt & copulati corporibus. Item dii sunt architecti, Daemones uero ministri. daemones quod occulti sunt sensibus, Dii rationi quoque humanae, quod si forte aliquando dii appareant circa terram adhuc daemonibus aeris erunt praestantiores. Mutatio enim loci uel officii naturam non mutat diuinam. Denique dii a potentiis fluentibus in generationem liberi sunt. Daemones uero, nequaquam.
Confutat quae ex hystoria Porphyrius adduxerat. scilicet fieri multa ad deos quasi passibiles essent · Quia lex sacrorum iubet a passionibus esse inter sacrificia liberum. quae quidem lex est data diuinitus etiam a primo patre mundi a quo & omnia symbola in sacrificiis significantia aliquid occultissimum. Denique quae in sacris rite fiunt, habent causam diuinam adeo a passione remotam, ut nec ratio eam possit attingere.
Vulgus rationem cerimoniarum diuiniter institutarum attingere nequit. Veruntamen assignare conatur. ex suis igitur passionibus assignando, diis passiones attribuit.
Vulgus erga potentes utitur gestibus uenerationis, & donis utitur ad deos eisdem. Sed erga homines id agit, tum passionibus suis tum propter passiones maioris. putat autem & similes passiones diis inesse, quae hominibus potentibus insunt. atque propter similes passiones in subditis adoratoribusque diis talia exhiberi. Sed re uera cerimoniae diuinitus institutae non passione aguntur ulla, sed admiratione potius & ueneratione & constante prorsus intelligentia gaudioque persimili.

Quo differant Daemones. heroes. Animae.

s Vnt in diis uires generatiuae opicicesque, sunt & uiuificae, quae & in prioribus sublimius continentur. Primae latius diffunduntur quam secundae. Secundae per primas definiuntur. daemones post longum earum processum exordiuntur. ubi iam ad partionem plurimam deriuantur · heroes definiuntur per secundas id est uiuificas ante quam deueniant ad postremum. Nam in postremo earum exordiuntur animae · officium ergo daemonum est opificium circa naturas mundanas, usque ad singula transigere simul atque perficere. et animas ligare corporibus · Heroum uero est uiuificare, ratiocinarique, & animas custodire, easque a [a viii verso] corporibus soluere.
Daemonum officium latius est quam heroum · illi circa uniuersum magis. hi circa animas potius operantur. Non dicimus animas fieri, sed accipere a daemonibus, heroibusque non nihil, & ex se multa insuper adhibere, exordirique suum officium circa diuinorum finem. non quia diuina non ulterius agant, Sed quoniam animae in ultimis diuinorum officiis adsciscuntur. Item anima ex se tam uarias uiuendi formas promere potest ut pro earum congruitate singulas habitet mundi plagas. Potest & congredi quibus uult, iterumque regredi in se ipsam & tam diis quam inferioribus se coniungere quatenus rationes diuinorum sicut inferior promit. & si saepe per daemones: heroesque iungatur diis, potest tam per sua quaedam media ab illis differentia se coniungere diis.
Anima nonnunquam conciliat se diuinis per alias harmonias essentiae actionumque suarum, quam sint illae, quas daemones superis se coniungunt. Et si anima non seruet uitae tenorem adeo similem, tamen saepe benefica uoluntate deorum illuminata Daemones supergreditur ad uitam angelicam potius quam animalem. Anima quamuis uideatur omnes rationes, & totas in se species exhibere, tamen determinata semper est secundum aliquid unum id est unam speciem. Atque interim ex causis praecedentibus alias aliis se ipsam coordinat, ipsa se mouens.

Quando alia numina aliter appareant atque agant.

o Mnes superi inuocati ueniunt in conspectum: sed alii sub aliis formis uiribusque occurrunt. Animae quoque stellarum nouis quibusdam modis aspectum mouent. Deorum uisa occurrunt uniformia simplicissimaque. arcangelorum aliquanto minus uniformia uel simplicia. Angelorum quoque minus. daemonum uaria iam principatuum magis uaria, sed ordine uarietatis miro heroum his quasi similia · principatum uaria admodum ordinata parum. Animarum scilicet particularum omniformia. Cum enim diuersi sint superi naturis actionibusque & modo suo appareant singulis merito diuersi diuersis modis occurrunt.
Dii in aspectum ueniunt admodum salutares arcangeli horribiles simul & mansueti. Mitiores angeli. Daemones metuendi. heroes uerendi minus · principatus stupendi · principes noxii & infesti. animae similes heroibus quamuis inferiores.
Deorum imagines apparent penitus immutabiles. magnitudine · forma. figura. actione arcangelorum & angelorum gradatim minus immutabiles. sed prope deos. daemonum mutabiles quidem magnitudine atque forma. his enim alias aliter apparent. sed eaedem agnoscuntur. principatuum immutabiles haeroum [b] ferme sicut daemonum principum multiformiter uariantur animarum mutabiliores longequam daemonum.
Dii apparent cum quiete quadam & ordine. Arcangeli cum eisdem, sed his adhibent efficaciam. Angeli eisdem scilicet quieti & ordini adhibent motum ordinatum & moderatum. daemones cum turbatione ordinem transgrediente. principatus cum stabilitate constantiaque in se ipsis. heroes cum motu atque festinantia. principes cum tumultu. animae ferme sicut heroes, sed minori cum stabilitate & ordine.
Deorum pulchritudo occurrit inaestimabilis · incomparabilis, admiranda. supra modum delectans. arcangelorum angelorumque consimilis, sed gradatim inaequalis. Daemon & heroum spiritus per se apparentes pulchritudinem in speciebus determinatis habent, sed illi secundum rationes essentiae, hi secundum fortitudinis actum. principatuum pulchritudo principalis est. & natiua principum ficta. adornata. elaborata. Animarum pulchritudo in rationibus consistit determinatis quidem, sed diuisis magis quam in heroum forma, sub una tamen specie comprehensis.
Deorum actiones effectusque uelociores sunt quam intelligentia deprehendere possit. Sed interea penitus stabiles. arcangelorum celeritas mixta est quodammodo efficacibus actionibus. angelorum cum motu, neque pariter habent ut una cum dicto perficiant. daemonum actiones celeriores apparent quam sint effectu & ueritate. heroes magnifice quidem incedunt ad actionem, tardius tamen quam daemones peragunt. principatus cum auctoritate & imperio ueniunt ad agendum. principum conatus plurimam quidem habet emphasim, sed defuit ab effectu. animarum actiones mobiliores sunt quam heroum, sed debiliores.
Deorum apparentium magnitudo totum coelum occupare uidetur. Quam incedentem nec terra putatur substinere posse. Arcangelis apparentibus partes mundi quaedam commouentur, & lumen praecedit in se diuisum. Ipsi uero pro magnitudine dominationis suae magnitudinem lucis & figurae prae se ferunt. angelica forma & lux & minor est & diuisa magis. daemonum magnitudo formaque duiuisa magis & minor. heroica rursus angustior, aspectusque magnanimus, principatus praegrandes & uasti principes inflati superbique & insolentes apparent. animarum effigies inaequales, heroibusque minores. Denique quilibet pro magnitudine potentiae suae & imperii latitudine magnitudinem formae lucisque praefert.
Deorum spectacula praelucida nobis occurrunt, fulgentiaque ad summum & splendore de articulata mirifice & lucidiora quam sint reuera. arcangelorum uera perfectaque. angelorum effigies speciem eandem seruant praeterquam [b verso] que a noticiae plenitudine agnitionis discretione deficiunt. Daemonum exilia & quasi caduca. heroum exiliora. principatuum perspicua. principum obscura, sed utraque imperiosa. animarum umbrosa.
Deorum imagines quamplurimo splendore corruscant. Arcangelorum quoque praefulgidae. fulgidae insuper angelorum. daemones turbidus ignis apparent. heroes mistum lumen ex pluribus habent. principatus quidem purius. principes autem ex dissimilibus contrariisque confusum ostendunt. animae ignem reddunt plenum ex multis generationis admistionibus atque diuisum.
Deorum ima[ma]gines occurrunt tanquam ignis indiuiduus ineffabilisque implens uniuersum mundi profundum. arcangelorum ignis etiam indiuisus. habens circa se, uel ante, uel retro quam plurimam multitudinem. angelorum diuisus ignis, sed in ideis absolutissimis. daemonum magis quoque diuisus, sed angustius circumscriptus facile exprimendus. Et apud illos qui superiora uiderunt facile contennendus. heroicus ignis habet quod horum consimilia, sed non aequalia. principatuum ignis apprime lucidus principum aliquid habet opaci. animarum ualde diuisus & multiformis atque ex multis mundi naturis admistus ·
Deorum ignis omnino stabilis est aspectu. arcangelorum stabilitatis particeps. angelorum stabiliter mouetur. Daemonum instabilis heroum properantior. principatuum quietus aduenit. principum uero tumultuosus. animarum ignis multis motibus transmutatur.
Dii animas perfectissime purgant. Arcangeli sursum reuocant. angeli tantum soluunt a materiae uinculis. Daemones ad naturam trahunt. heroes ad curam sensibilium operum deducunt. Principatus quidem praesidentiam mundanorum. principes uero materialium studium exibent. Animae cum apparent contendunt. trahuntque in generationem.
Quicquid purum firmumque est in imagine nobis occurente superioribus attributo generibus. Iam uero praefulgidum eius, quod ue in seipso firmiter permaneat diis attribue. quod uero fulget atque permanet quidem. sed quasi in alio. arcangelis quod in alio permanens. angelis item quod mobile est & uagabundum & alienis plenum naturis ubique inferioribus ordinibus attributo. Daemones mixtos in se habent mundi uapores, ferunturque instabiliter praeter uel iuxta mundi motum. heroibus generatiuae spirituum compositiones admiscentur circa quas & ipsi commouentur. Principatus eodem modo permanent mundanum quod habent ostendentes. principes materialibus liquoribus pleni sunt. Animae superfluis maculis & alienis spiritibus sunt repletae, quibus cum quotiens apparent unumquodque horum generum se ostendit · Dii materiam repente consumunt. arcangeli paulatim. angeli soluunt ab ea & ad sublimia reuocant. daemones diligenter exornant eam. heroes coaptant ad eam competentibus [b ii] ubique mensuris eam strenue commodeque curantes. principatus adstant ei supereminentes, & hoc pacto se ipsos ostendunt. principes impletos se penitus materia monstrant. Animae purae quidem seorsum a materia ueniunt. Impurae uero materia inuolutas se nobis ostendunt. Exibent insuper alii nobis alia. dii praesentes dant corpori sanitatem. uirtutem animae. menti sinceritatem · omnia nostra impropria principia reuocant. quod in orbis est frigidum, laetiferumque, delent. calorem fouent, efficacioremque reddunt ad uitam. faciunt quoque ut omnia animae mentique congruant & mensurentur eisdem. harmoniaque intelligibili lumen effundunt. Quod ue non est corpus, ostendunt tanquam corpus ipsis animae oculis per corporis oculos. Arcangeli eadem agunt. Sed non adeo sufficientia uel permanentia uel extra proportionem nostram. angeli bona et magis particularia diuise distribuunt. effectumque agunt ualde ab intimo eorum uigore deficientem. daemones presentia sua corpus grauant. morbis affligunt. aliter puniunt. animas quoque ad naturam trahunt & a corporibus cognatoque eorum sensu non discedunt. atque eos qui ad ignem coelestem diuinum ue contendunt circa locum inferiorem detinent, nec a fati uinculis soluunt. heroes alia daemonibus similia faciunt. proprium uero id habent quod ad opera quaedam generosa magnaque nos suscitant. principatus apparentes bona largiuntur mundana, resque uitae huius omnes suppeditant. principes materialia, terrenaque bona. animae cum apparent si animae sunt purae in ordine angelico constitutae sursum reuocant. salutem animo prebent, spemque sacram, sacraque dona quae sperantur. animae impure ad generationem detorquent, spem frustrantur eius fructus auferentes, passionibusque intuentes implent animam corpori copulantibus.
Ordinem quoque quem unusquisque optinet in apparendo designat. dii ostendunt deos uel angelos circa se adstantes. arcangeli angelos praeferunt uel praecurrentes uel circunstantes, uel sequentes, siue aliam quandam turbam angelorum quasi stipatorum circumuallantium. angeli opera ordini suo congrua praeferunt. Boni daemones opificia sua & bona quae tribuunt in conspectum adducunt. daemones ultores ostendunt suppliciorum species. daemones alii quomodocunque praui occurrunt circundati feris laetiferis, uoracibusque. principatus prouincias mundi quasdam secum demonstrant. principes conditionem materiae ordine carentem errantemque secum afferunt in conspectum. anima quidem tota in nulla particularium specie detenta ignem ostendit sine certa specie circa mundum totum, quo animae mundanae natura significatur indiuisa & una & nulli addicta speciei. anima purificata igneam ostendit figuram, ignem purum, & lumen micans, simulque stabile. & ipsa una cum duce sublimi sequitur bona uoluntate gaudens. atque ita in operibus suis [b ii verso] ordinem quem obtinet patefaciens. anima uero quae deorsum labitur occurrit trahens secum signa uinculorum atque poenarum materialiumque spirituum compositione se grauatam ostendit, turbationibusque materiae dissimilibus occupatam, seque subdentem imperio daemonum generationi fauentium ·
Singuli cum apparent ostendunt prouincias sortesque, quas sortiti inhabitant. aerii quidem ignem aereum, terreni uero terrenum atque nigrum. coelestes autem ignem splendidiorem atque in his tribus terminis omnes distributi sunt eorum ordines.
Dii demonstrant omnium ordinum principia in secum apparent. Angeli declarant se ab arcangelis dependere. daemones heroesque patefaciunt se superioribus ministrare. quamuis aliter hi quam illi. principatus principesque praefecturam ostendunt. Illi circa mundum, hi circa materiam animae declarant se superiorum postrema tenere unde una cum se ipsis primi quidem prima loca designant, secundi secunda, tertii teria, caeterique deinceps eodem ordine.
Dii ten[u]itate luminis tanta effulgent, ut corporis oculi non possint capere. atque perinde afficiantur, ut pisces ab aqua turbida pinguique tracti in aerem tenuissimum. qui enim diuinum spectant ignem non potentes ignis diuini respirare subtilitate, cum primum spectare uidentur uirtute deficiunt atque innato spiritu prorsus intercluduntur. Arcangeli quoque splendorem emittunt subtiliorem purioremque quam tolerari queat, non tamen adeo inteolerabilem, sicut dii. Angeli occurrentes tolerabilem perficiunt aeris mistionem, ut sacerdotes eam attingere possint. Daemones cum apparent, nihil totus aer compatitur, nec eis circunfusus aer fit subtilior, neque praecurrit lumen, in quod eorum species emicat aerem anticipans. Neque circa illos circumlucet aer undique. heroibus apparentibus plage quaedam terrae commouentur. sonitusque circunsonant. totus uero aer non fit subtilior neque adeo ineptus sacerdotibus ut substinere non possint. sub principatibus circuncurrit, eos uisorum circumuolutio plurimorum, difficilis toleratu, & uolumen eiusmodi circa eos est mundanum. circa principes uero terrenum, neque tamen super mundana subtilitas neque suppremorum elementorum, animis apparentibus aer apparens magis conatus est eis, earumque descriptionem suscipit coaptatus eis.
Affectiones inuocantium animorum occurrentibus diis excedentem reportant perfectionem actionemque & amorem diuinum incredibilemque laetitiam. arcangelis contemplationem intellectualem summopere puram immutabilemque potentiam. angelis rationalem cognitionem uirtutemque in ordine positam ad summum daemonibus appetitum generationis atque heroibus talia quaedam, & insuper studia ciuilis gubernationis, principatibus uel principibus motus [b iii] mundanos uel materiales agunt animo naturae operumque fatalium expletionem animis. appetitus generationis. & studia corporum curandorum.
Deorum apparitio ueritatem. potestatem. actiones ad summum corroborat & bona praebet amplissima. arcangelorum similia, sed particularia magis, & cognitionem potentiamque non simpliciter, sed ad hoc & ibi & tunc & hoc pacto. angelorum est determinata magis. daemonum non animae bona, sed corporis corporeaque quando mundanus ordo concedit. heroum dona .r.p. mundanae, siue terrenae. principatuum mundana & omnia uitae commoda principum. inferiora idest magis materialium copiam. animarum quae ad humanam uitam conferunt familiari prorsus occursu.
Porphyrius narrauit opinionem dicentem communem hoc est diis angelis daemonibus, omnibus denique superis, cum apparent ostentare se, & iactare mirifice & imaginariam similitudinem ex se producere. Iamblichus utramque confutat. Deus. angelus. daemon bonus docent hominem cum apparent, quae qualis ue reuera sit eorum essentia. nihil ultra uel citra ueritatem loquentes. Sicut enim lumen naturaliter, & assidue solem sequitur. sic ueritas deum eiusque pedissequos, praesertim cum perfecti plenique sint neque egent, neque possunt sibi ultra quam sint arrogare.
Quando in theurgia id est deiphica, & sacerdotia facultate delinquuntur. tunc non bona quidem numina quae optantur, sed deteriora, malaque nobis obcurrunt sub praetestu bonorum. mali enim spiritus in similitudinem bonorum se saepe transformant. iactabundique ueniunt, & supra quam sunt sibi arrogant. Nempe ubi initium primum adulteratum suboritur mendacium plurimum ex peruersitate procedit. Oportet sacerdotes apparitiones spirituum regula ordinis totius examinare: & meminisse arrogantiam iactabundam non esse ullo modo propriam ueris spiritibus atque bonis. Et cauere ne a ritu sacrorum aberretur unquam. Ac si in errore apparitionis quaedam repente insolentes adue~te~t[], non decet ex earum conditionem communem omnemque numinum naturam conditionemque perpendere. Quae enim multis seculis, & operoso labore in sacris comprobata sunt, nephas est ex nonnullis repente incidentibus temere iudicando mutare.
Et si falsi spiritus mentiuntur: boni tamen circa ignem ueridici sunt atque legitimi. In omni siquidem genere principalia primum a seipsis exordiuntur. sibique ipsis praebent quod caeteris exhibent: idque fit in essentia, uita. motu. similiter superi ueritatem omnibus exhibentes: primo de se ipsis uera praedicant ipsamque eorum essentiam praecipue contemplantibus patefaciunt. Ideoque ignem per se propriaque forma spectandum sacerdotibus rite demonstrant. Non enim est caloris frigefacere. uel luminis obtenebrare, atque occultare: uel ullius per essentiam aliquid facientis: aliquando contraria facere.
Phantasma id est simulacrum missum ab aliquo sine [b iii verso] natura eius: sed solum per modum idoli specularis uane trahit animum intuentis: fallitque dum simulat se esse aliquid de cuius natura nihil habet. Est igitur causa falsitatis. quod nullo modo competit alicui essentiae uere. Ideo neque diis sed ii eorumque sectatores: non exiles inanesque: sed naturales & ueras sui reuelent imagines. non quidem speculares (ut dixi) uanas cur enim eas mitterentur. non ut demonstrent essentiam suam, atque potentiam.
Nam illae ab hac ex tota natura deficiunt. non etiam ad intuentium utilitatem. Que enim utilitas est ex mendacio simul atque deceptione. Non denique ob hoc mittunt, quia natura eorum sit, ita ex se idolum mittere. nempe, essentia firma in se ipsa consistens, & ita reliquis essentiae ueritatisque causa nullo modo in aliud mitit imitamen sui ullum fallax & deceptorium quod simul & se esse aliquid: de cuius natura nihil habeat. Neque igitur dii: neque sequaces eorum: uel transformant naturam suam in aliqua simulacra: neque haec in aliud ex se producunt sed ueras sui formas in ueris animae moribus illustrant atque demonstrant. Nota huic simile illud: quod in patria mens beata diuinam essentiam uidet non per imaginem ab ea. creatam prorsus deficientem: sed per eandem essentiam: sicut is qui lumen uidet per lumen in lumine. Non sicut qui calorem per lumen. uel qui corpus speculo.
Substantiae separatae non habent ullum sibi commune genus. Item dii. angeli. Daemones boni non apparent phantastico modo: sed proprio prorsus, & uero · Spiritus uero mali phantastico fallacique. neque decet ex conditione qua hi apparent nobis reputare modum, quo boni sua praesentia formant animam.
Porphyrius ait cognitionem quidem diuinorum esse rem sacram. ignorantiam uero phrophanam. hec Iamblichus comprobat: quia cum dii per intelligentiam agant entia: merito nos per intelligentiam entium placere diis: atque probari. sed operationem religiosam anteponit intelligentiae. tanquam quae sola sit efficax ad acquirendam animae cum deo deificam unitatem.
Tanta est uirtus sacrorum rite deo factorum: ut est si haee [!] ignores, pie tamen obserues: non minorem habeant efficaciam. Non enim intelligentia coniungit sacrificatores deo alioquin philosophi unionem deificam reportaren.

De uirtute sacramentorum.

o Bseruantia decens praeceptorum operumque diuinorum quae omnem excedunt intelligentiam, atque symbolorum sacramentorumque potestas mira solis nota numinibus praestat nobis deificam unionem.
Quando operamur in sacris non conficimus per in- [b iiii] telligentiam sacramento alioquin & actio eorum intellectualis foret: & daretur a nobis. contra uero & nobis non intelligentibus: haec proprium opus peragunt, & deorum potestas quo haec referuntur: ineffabiles ex seipsa proprias agnoscit imagines non a nostris intelligentiis excitata. Vniuersales enim causae a particularibus effectibus non mouentur: unde nec ab intelligentiis nostris diuina principaliter mouentur ad operandum: Sed intelligentias & affectionem optimam a puritatemque praecedere necessarium est tanquam co~ca~s[] quasdam. Quae uero principaliter diuinam prouocant uoluntatem ipsa sunt. sacramenta diuina: atque ita diuina a seipsis incitantur, neque ab ullo subdito principium actionis accipiunt. Ne putes igitur totam in nobis auctoritatem esse efficacis rationis in sacramentis: neque in ueritate intelligentiae nostrae uerum eorum opus absolui uel haec ex nostra deceptione mentiri. Nam nec etiam si nouerimus quae genus quod libet propriae consequntur: subito consequimur ipsam eorum in opere ueritatem.
Absque cognitione quidem nunquam aduenit efficax unitas ad diuina: neque tamen idem est omnino. Qua propter neque diuina puritas rectam cognitionem efficitur: sicut corporis puritas per sanitatem sed super cognitionem unita est & purificata puritas id est per puritatem cognitione superiorem. Neque igitur aliud quicqum in nobis humanum ad diuinarum actionum finem aliquid confert. Conclude sententiam Iamblichi aegyptiorum assyriorum sicut in agricultura medicina: arte imaginum: coitu humano homo materiam oportune coaptat. causa uero superior uniuersalisque adhibet formam sic in sacrificio quando fiunt symbola. atque synthemata id est signacula: & sacramenta. sacerdos adhibet materialia quaedam quo ordine decus instituit. Deus autem uim efficacem inprimit sacramentis.

Vaticium quid & unde.

u Aticinium ipsum nec ab arte, nec a natura nec a natur[a]libus uel animalibus rationibus motibusue efficitur: neque fit ullo modo. sed utrimque sempiternum est missum ad nos usque diuinitus totaque ptas[] praesaga referuntur ad deos, & omnis huius auctoritas consistit in eis: atque inde traditur diuinisque operibus signisue perficitur. spectacula quidem habet diuina: & contemplationes uera scientia praeditas. Caetera uero cuncta uel ut instrumenta subiciuntur. misso diuinitus praesagii dono. quaecumque ad animam pertinent, aut corpus. uel in totoius natura sunt, siue naturis. loca uero & talia quaedam ad uaticinium exiguntur uice materiae. non decet uaticinium deducere sine causa scilicet a quibusdam nullam in se haerentibus praescientiam. Sed a diis continentibus in se terminos totius scientiae rerum. contemplari decet uaticinium distributum circa totum mundum & circa omnes diuisas in mundo naturas, sic utique causa uaticinii praecipua est & communissima: possidensque in se ipsa quaecunque sui participantibus exhibet: prae [b iiii verso] cipue praebens ueritatem, qua opus est uaticinio & in primis essentiam, causamque eorum quae fiunt optinens in se ipsa. a quibus necessario procedit, perpetua praesagii consecutio.
Porphyrius ait, quando dormimus aliquando prasentire futura, absque ulla praesentis status animaduersione, etiam si in extasin minime concitemur. Volens arbitror non tam externo influxu. tunc diuinitus influente quam ex ipsa natura animae. mentisque praesagire, Iamblichus ait somnia quae humanis proueniunt causis siue per naturam nostram, siue per affectus & cogitationes, & actus, raro admodum & obscure nimium, & saepius casu quodam attingere uerum.

De somniis.

s Omnia quandoque incitantur in nobis ab innatis intelligentiis rationibusue uel ab imaginationibus curisque diurnis, quae aliquando uerum assecuntur plurimum uero falluntur atque haec humanis principiis oriuntur, dormientibusque contingunt uigiliae nihil habentibus.
Somnia uero missa diuinitus non ita contingunt, sed ueniunt uel inter uigiliam atque somnum uel inter somnum atque uigiliam, uel in ipsa uigilia. Tunc breues audiuntur uoces: quid agendum sit admonentes · et aliquando spiritus quidam non corpulentus non tractabilis, se iacentibus circumfundit. Qui tamen non perspicitur: sed alio quodam sensu & animaduersione quae in consensu percipitur impetu quodam ingrediens. & se undique circumfundens absque contactu, atque mirifice passiones animi corporisque expellit. aliquando uero lumen sincerum quietumque fulget. sub quo uisus clauditur anima patens. Sed alii sensus interim peruigiles sunt persentiuntque quomodo dii in lumine se ostendunt, & quae illi locuntur aguntque continuata animaduersione percipiunt. perfectius uero id totum discernitur, quando uisus quoque perspicit, atque intellectus corroboratus quae fiunt assequitur, & qui spectant similiter commouentur.
Tanta tamque differentia qualia diximus, non sunt humana. contingunt uero quando somnus noster est grauedo quaedam capitis, uel inclinatio: & occupatio uisus, uel medium quiddam inter uigiliam atque somnum, uel excitatio subita uel ipsa uigilia. Quae omnia diuina sunt ad deos suscipiendos idonea diuinitusque mictunt. atqui talia quaedam praecedunt quasi apparitionis diuinae partes.
Somnia humanis causis procedentia defectus patiuntur duos. Nam & in ipso somno omnino dormientibus accidunt, & nos tunc non distincte uel plene animaduertimus aut quae occurrunt, aut statum ibi nostrum.
Quando uero diuinitus mictuntur somnia, neque reuera dormimus, & assequimur animaduertimusque clarius quam consueuerimus uigilantes. Ideoque in eiusmodi somniis maxime ponitur uaticinium. Anima duplicem habet uitam, unam quidem simul cum corpore, alteram uero ab omni corpore separabilem. quando uigilamus utimur [b iv verso] plurimum uita quae communis est cum corpore praeter quam si quando penitus separamur ab eo, propterea quod uel intelligamus, uel puris rationibus cogitemus, sed in dormiendo penitus solui possumus uelut a uinculis adhibitis animo. atque uita a generatione separata tunc uti.
Quando quodammodo dormientibus animus a corpore soluitur, tunc illa uitae species secundum seipsam permanens separabilis, separataque siue intellectualis siue etiam sit diuina, protinus expergiscitur in nobis agitque quemadmodum sua fert natura, Quoniam, uero & intellectus entiam contemplatur & anima generabilium rationes in se complectitur merito secundum causam comprehendentem futura in praecedentibus sui rationibus ordinata praenoscit ·
Dictum est de praesagiis animae redeuntis in se in statu simili somno. In se inquam idest in rationes seminales, & intellectuales, sed hactenus sub forma quadam propria praesenti uitae, idest sub forma particularis actionis huius & uitae, sed si mox explicet uniuersam rationum cogitationumque formam, secundum quam uixit aliquando, tunc reportabit praesagia pertinentia magis ad uniuersalem mundanarum rerum conditionem, sub qua & particularia passim conspicere poterit. Si rursum per formam uniuersalem eiusmodi suam ipsis deorum mentibus copuletur, uidebit insuper quae ad mundum spectant superiorem, & quae ad hunc, item per illa tanquam praecipuas causas intelliget absolutius. in quo statu non solum cogitatio erit perfecta, sed imaginatio quoque habebit imaginamenta sincera de rebus corporeis atque diuinis. Quoniam uero sunt in anima rationes generabilium penes potentiam eius, tum effectiuam, tum etiam cognitiuam, atque hae rationes dependent a rationibus quae sunt in diis. Ideo anima his coniuncta, rationes in se suscitat in actum. Saltem cognitionis amplissimum, & sub diuinae prouidentiae modo per quem & per quas reputat praeterita futuraque & temporalia omnia, eorumque actiones & passiones, passionumque remedia & curationes morborum uitiorumque ai~[], & statuta legum & artes generi hominum necessarias sic in Aesculapii templo accipiuntur somnia, quibus morbi curantur, ipsaque ars medendi somniis est comparata diuinis. Exercitus alexandri morbi mox de periturus euasit discrimen remediis adhibitis in somno a Dio[n]ysio deo. Lisander rex aphutim urbem obsederat & in somno iussus ab Amone soluit obsidionem. Multa quotidie similia fiunt supra orationem rationemque humanam.

De inspiratione diuina quae fit inuigilia.

p Orphyrius duas diuinas afflationes tetigit unam quae cointer dicitur in somno fieri, alteram quae in uigilia ubi afflati & perciti praesagiunt, ita uigilan [b v verso] tes ut etiam utantur sensibus. Neque tamen interim sunt humanae rationis compotes. Iamblichus ait animos uere praesagientes afflatosque, & cum dormire uidentur, non dormire. & cum uigilare non proprie uigilare. neque more hominum sensibus uti.
Animi diuinitus afflati percitique, subiacerunt uitam suam penitus afflanti deo. Ideo siue ut uehiculum, siue ut instrumentum se subiecerint priorem uitae modum deposuere, atque uel uitam propriam in uitam diuinam commutauere, uel uitam suam penitus ad deum agunt · Ideo neque ut[un]untur sensibus, neque ita uigilant, ut qui uigiles habent sensus, neque ipsi praesagiunt, uel mouentur humano quodam impetu atque more, neque suum statum animaduertunt, neque ullam edunt cognitionem, actionemque proprim. sed totum illic agitur sub forma, actioneque diuina.

Miracula multa fiunt a prophetis.

q Vod autem afflati diuinitus non uiuant. tunc ipsa animalis uita patet. quia multi eorum admoto igne non uruntur ignem uidelicet repellente deo intus afflante uel si uruntur non persentiunt, neque pungentia percipiunt, uel radentia, uel ulla tormenta. item quod actiones eorum non sint humanae constat, quoniam per inuia uadunt, perque ignem ferruntur intacti & flumina transeunt mirabliter, quod & ipsa sacerdos agit in cataballis. per haec patet illos non uiuere uitam humanam nec animalem sensibus impetoque urentem. sed diuinam, quasi anima eorum ocietur, & deus ibi sit pro anima moueatque tanquam excellentior anima.
Variae sunt diuinitus inspiratorum species tum pro uarietate deorum, qui alii aliter inspirant. tum pro differentia modorum inspirationibus, hi modi sunt tales. Aut enim deus ipse nos occupat, aut nos ei nos addicimus, totique illius efficimur, aut com[mun]em agimus ad deum actionem. item uel ultimae diuinae potentiae euadimus compotes, uel mediae uel supremae. item aliquando nuda est dei praesentia, aliquando ultra praesentiam fit communio. interdum ultra hanc conficitur unio, rursum inspirationis, uel anima sola fit compos, uel etiam corpus subinde fit quodammodo particeps, uel etiam commune animal ex aequo fit compos secundum horum diuersitatem differentiam sunt inspiratorum signa, & effectus & opera.
Secundum praedictam inspirantium inspirationisue diuersitatem inspirati alii mouentur uel toto corpore uel quibusdam membris, uel contra quiescunt. Item choreas, cantilenasque concinnas agunt aut contra. rursum corpus eorum uel excrescere uidetur in altum uel in amplum uel per sublimia ferri atque contra. item uoces edunt, uel aequales perpetuasue uel inaequales & silentio interruptas. Et tum [b v] remittunt tonos tum intendunt.

Inspiratus uacat ab actione propria. ac deum habet pro anima.

m Aximum uero afflationis diuinae signum est, quod ille qui numen deducit insinuatque prospicit spiritum descendentem, & quantus sit & qualis atque ab eo mystice docetur & regitur.
Quin etiam qui numen suscipitante susceptionem aspicit quandam ignis speciem. Interdum uero haec conspicitur & a praesentibus, siue adueniente, siue recedente deo. Quo ex signo in his rebus periti uerissime discernunt, quae sit potestas numinis, quis ordo, & de quibus uera loquatur, & quae perficiat, sed qui absque eiusmodi spectaculis clam spiritus introducent, uelut in tenebris, latitantes concutiunt. Neque quid agant intelligunt, nisi exigua quaedam, idest signa nonnulla in ipso afflati corpore.
Cum igitur ignis diuini praestantia & luminis species quaedam, ineffabilis extrinsecus incubet occupato. Impleatque ipsum totum & penitus dominetur. Et circum undique in se complectatur, adeo ut nec ullam queat actionem peragere propriam. Quisnam sensus perceptioue & animaduersio propria potest adesse animo diuinum ignem suscipienti? uel humana motio, passio, peruersio, phantasiae, & alienatio qualem aliqui suspicantur.
Porphyrius afflationem diuinam definit, ita motio mentis una cum inspiratione daemonica. Iamblichus ait, in animo afflato diuinitus, neque mentem cogitationem ue humanam ferri, si reuera continetur adeo. Neque daemonum. sed deorum fit inspiratio, neque rursum definiri debet exitus & alienatio. Haec enim lapsum significant indeterius sed potius dici debet reductio restitutioque in melius. Est igitur afflatio · nihil aliud quam totos adeo animos occupari, atque contineri, Hinc uero posterius sequitur extasis, idest exitus uel alienatio quaedam, tanquam consequens ad afflationem accidens.
Plato in phaedro dicit antiquos uaticinium nominauisse maniam, idest furorem. Quoniam soli diuino furore correpti, uere uaticinantur. posteriores autem adiuncto. t. nominasse mantiam. Item sacerdotes sibyllas prophetas quamdiu prudentes sunt, uel paulum admodum & obscure praesagire uel nihil, quando uero rapiuntur deo, uere uaticinari. unde praeuidisse apud multas gentes pericula diuinitus imminentia, admonuisse populos & per sacrificia diuinam nemesin placauisse · item ait praesagium arte factum apellari putationem coniecturalem nec ullius esse momenti si cum diuina inspiratione & uaticinio comparetur. Iamblichus ait diuinum afflatum uaticiniumque non esse in mente uel anima, siue ut qualitas in subiecto siue ut actio in agente [b vi verso] sed totum esse actum ipsius dei ex deo simpliciter dependentem. Actum dico a deo peractum in mente uel anima simpliciter. ut instrumentis ab omni proprio motu uacantibus. atque ita uera praesagia dari. atsiquis motus ex corpore uel anima, uel qualitas talis interim inseratur, uel praecedat, confundi uisa. neque uera uaticinia fore. neque legitimam esse ibi diuinam afflationem ubi aliquid miscetur humanum. Tres generatim opiniones erant de afflatu, uaticinioque diuino. prima, causam eius referebat ad animam secunda ad corpus. tertia ad compositum. Prima ponit ipsum in eo statu in quo anima tota est redacta in diuinum suum, uel in mentem, aut quoando eius actio facta est uehementior, siua amplior, aut quando cogitatio facta est acuta motuque uelocissima, aut cum mens incaluerit. Secunda ponit illius causam in corpore, quando certam habet complexionem, scilicet uel melancolicham uel temperatam, siue qualitatem quandam elementalem, siue praeterea specialem, siue certum spiritum. Tertia causam eius ait certam proportionem qua corpus & anima inuicem sunt compacta. Iamblichus ait, ipsum non esse opus animae uel corporis. uel compositi nec causam in eis habere. Nam afflatus ille fatidicus agit, tum in praedicendo, tum in efficiendo. super omnem humanae naturae consuetudinem. Non potest autem homo, uel aliquid hominis ultra terminos suos ad diuinos progredi terminos. Neque possunt praestantiora a deterioribus generari. causa igitur, huius est, duntaxat ipsa diuinitas. quando scilicet a diis descedunt in nos lumina. spiritusque traduntur ab eis. adestque nobis dominatio potestasque illinc absoluta comprehendens omnia quae sunt in nobis, & exterminanas penitus propriam nobis animaduersionem & motionem, proferensque sermones, per hominem quidem, sed non cum ipsa cogitatione hominis. immo pronuncians ipsa per os furentis extra se positi. Dum uidelicet quaecunque sunt in nobis seruiunt tota numini, ceduntque soli dominanti actioni diuinae.
Porphyrius ait. Musicam passiones inferre animo, itemque sedare, & alios senos, aliis animis & moribus conuenire. Item complexiones affectionesque corporis permutare. furorem mouere cohibere furorem. Iamblichus ista concedit. Sed negat haec esse causas afflatus diuini. Quoniam sunt humana, partim naturalia, partim artificiosa. Nec quicquam in se diuinum habent. Quod uidetur suspicari Porphyrius dicens aliquos afflari, cum audiunt tybias, uel cymbala, aut tympana alios uer cum alias melodias.
Variis deorum ordinibus respondent [b vii] in mundo uariae motionum species, certaeque certis, ex his uero uariae profluunt melodiae. quae congruunt similiter per suos quaeque motus certis ordine diis principiis motionum. hi cum ubique sint, & sua potissimum suis impartiant, melodiis sibi praecipue congruentibus adsunt praecipue nostrisque spiritibus per eas affectisse insinuantes occupant hominem, suaque mox essentia, & potestate penitus implent. cuius afflationis causa est, non tam passio hominis excitata per musicam, quam ipsa ad deoum musicae congruentia, cui naturaliter deus adest. Quae ad uisum ueniunt nimis imaginaria sunt, & intelligibilia potius referunt. Quae ad sensum infra audittum materialia nimis. quae ad auditum, media & animae congruunt spirituique insinuata cum motu, affectus, significatione uehementer afficiunt animam quidem hinc, & inde corpus. unde totus homo secundum proprietates melodiarum, euadit susceptaculum huius numinis, aut illius & qui afflati sunt aliter, aliterque se habent in motu, & qiuete aliisque habitibus, pro diuersitate numinum quibus afflantur principalius quam pro differentia musiae. Cessauit enim iam hic affectus soni quando deus agit, Anima in mundo intelligibili audiuit armoniam diuinam cuius hic reminiscitur quando audit melodias habentes diuinae uestigium reminiscens uero ad eam uehementer afficitur. si est e numero animarum, quae ipsam harmoniae ideam praecipue contemplatae sunt in patria. Eiusmodi uero affectu facta familiaris deo, iam afflatur singulari quadam praesentia dei. unde mirabilia facit, huius ergo afflationis miraculique causa est non passio ex sonis illata. non animae natura ex harmonia composita, sed similitudo ad deum, deique praesentia. Multo quoque minus dicendum est afflationem in eo consistere, quod per musicam & afflationem ipsam superflua quaedam in anima, corporeque concreta purgentur.
Vaticinii ius non est ex certa complexione. deorum enim dona non uariae spirantur secundum corpoream uarietatem. Munus enim diuinum impatibile est, & super naturae uim datur per propriam dei actionem, neque aqua, neque aer, aut corporeum aliud praebet uaticinium, sed sacra quae fiunt circa haec, immo mentis purificatio una cum purificatione uehiculi intentioque in deum suscipit uim diuinam, ubique semperque promptissimam.
Cum afflatus animus & dicat & agat supra, & contra naturae morem, causa afflationis eiusmodi non est naturalis, uel ex corpore nostro, uel qualitate loci, uel dispositione coelesti nascente homine, uel operante, sed ex dei praesentia ista sunt · Vnde & uariae afflatorum species non sequuntur naturales uarietates in nobis [b vii verso] sed differentes species, tum numinum afflantium, tum modorum, quibus diuinae praesentiae participes sumus.
Quod igitur homines afflati diuinitus, alii conquiescant, alii concitentur, alii montes & deserta petant, aliterque alii se habeant non procedit ex differentiis naturalium in nobis causarum uel locorum, uel musicarum, quas nuper audiuerint, audiantue. Sed ex uariis deorum proprietatibus, quibus afflati reguntur, atque ex uariis afflandi modis.
Porphyrius tria e multis in medium adducit oracula, unum colophonium, ubi aqua bibita uaticinium ueniebat. alterum delphicum, ubi sedens ad os antri uaticinabatur. tertium branchidicum, ubi haurientes uaporem ex aqua prophetabant. Vnumquodque secundum naturae suae modum agit circa se effectus, & opera · Ideo spiritus ipsi qui a diis pendentes suscitant homines atque concitant, in hoc ipso opere excedunt omnem naturalem humanumque motum atque haec ipsa eorum actio nulla conditione similis est consuetis actionibus homini notis.
Erat in colophone subterraneus locus, in quo fons erat. Sacerdos igitur statutis noctibus sacrificabat. postea gustabat aquam. Tandem uaticinabatur ibi factus praesentibus inuisibilis. uideri potest alicui spiritus diuinus transisse per aquam in sacerdotem. Neque tamen est ita ipsum namque diuinum non ita secundum distantiam, diuisionemque transcurrit per ea quae participant. sed extrinsecus comprehendit penitusque illustrat, & implet aquam uirtute quadam ad uaticinium conferente scilicet purgatoria. ita quod quando sacerdos bibit ipsa purificat. luminosum spiritum nobis insitum & accomodat ipsum deo qua purificatione, accomodationeque deum capere possumus. sed extat praeterea alia dei praesentia praeter uirtutem infusam aquae, ac prior, & desuper, circum, & intus illustrans. Quae a nullo abest, modo propter congruitatem contingere possit. Adest itaque subito, utiturque propheta ut instrumento, qui interim neque sui iuris est, neque animaduertit quae loquitur. sed & ubi sit ignorat, unde & post responsum uix se ipsum recipit. quin etiam ante potum aquae diem, noctemque cibis abstinet, & ad sacra quaedam se reuocat in accessibilia uulgo. Itaque propter sequestrationem a rebus humanis, sincerum se reddit aptumque ad deum suscipiendum.
Ex quibus colligitur duobus modis hic ad deum hominem praeparari, uno per purgatoriam aquam factam a deo talem, quae purificat spiritum, altero per sobrietatem, solitudinem, separationem mentis a corpore, intentionemque ad deum.
Sibylla in delphis duobus modis suscipiebat deum, uel per spiritum quendam tenuem, igneumque qui erumpebat alicubi ex ore antri cuiusdam, uel sedens in adyto super sedem aeneaem, habentem tres aut quatuor pedes, & deo dicatam & utrobique exponebat se [b viii] spiritui diuino. unde radio diuini ignis illustrabatur. Itaque aliquando ignis plurimus simul totus ex antro euolans, undique circumfunditur ei, repletque splendore diuino. Aliquando dum inhaeret sedi sacratae deo, per quam accommodatur deo. coaptatur stabili uaticinio dei. utrobique uero per haec sibylla fit tota dei · unde subito deus adest. sed interim separatus. existens alter praeter ignem & spiritum, sedemque propriam, & omnem eius loci apparatum, uel artificiosum, uel naturalem. Foemina quin etiam in brancis fatidica, uel sedet in axe uel manu tenet uirgam ab aliquo deo datam, uel pedes aut limbum tingit in aquam. uel ex aqua quadam uaporem haurit & his modis impletur splendore diuino. Deumque nacta uaticinatur. Nam ex his omnibus fit accommodata deo, quem extrinsecus accipit. Quod autem ex nulla uirtute corporea uel animali propria, uel locorum instrumentorum ue uaticinium fiat, sed ex praesentia dei uenientis extrinsecus patet ex eo quod ipsa sacerdos, antequam det oracula multa rite peragi sacrificia, obseruat sanctimoniam. lauatur · triduum prorsus abstinet cibo. habitat in secessu, iamque incipit paulatim illuminari mirificeque gaudere. Per quae patet prouocari deum extrinsecus ut adueniat & forinsecus aduenire. & prius quam sacerdos ad locum aquae ueniat, quodammodo inspirari & in ipso loco dum spiritus quidam ex aqua euolat fontis, constat aliud quiddam praeter haec esse deum separatum ab his omnibus. causamque loci, & fontis eiusmodi totiusque uaticinii. Virtus, quae inspirat nobis uaticinium, est absoluta a locis & temporibus. Alioquin non posset omnia simul loca temporaque exprimere. Si enim inseparabiliter inhaereat naturae locorum materiarumue, uel procedat secundum motum determinatum numero, non poterit, quae ubique semperue sunt, nec ipsa ubique, & semper aeque praenoscere. sin autem ab his fuerit absoluta. tanquam praestantioribus quae tempore fiunt. uel continentur loco, omnibus ubicunque sint aquae adest, & iis quae tempore fiunt undique simul adest, atque in uno simul comprehendit omnium ueritatem, propter essentiam eius separatam prorsus & omnia superantem. Vis diuina uaticinii origo est ubique tota & semper tota.
Ea uis non est a corpore neque ab animo corpori addicto, sed absolutis id est angelis deoque qui sunt ubique, uel saltem uis ipsa est. ubicumque est aliquis angelorum qui sunt ubique. Ipsaque ab omnibus, separa corporeis praesens omnibus. Non comprehensa loco uel corpore, uel anima, quae in aliqua specie particularium. fit addicta. sed haec ipsa fatidica deorum ptas[], & separata est ab omnibus, & ideo. tota simul ubique adest subito participare potentibus. illustrans forinsecus & omnia replens perque omnia elementa discurrens, nec relinquens animal aliquod, uel naturam cui pro capacitate sua non imprimat ex se aliquid conferens ad praesagium ipsa uero propterea implere se omnibus aeque potest quod pariter est ab omnibus absoluta. [b viii verso]
Porphyrius praeter uaticinia publice celebrata, commemorat aliquod priuatum, eorum scilicet qui profitentur per certos characteres se spiritus attracturos ad uaticinium, quod Iamblichus reprobat. quia cum totam religionem sanctimoniamque negligant soli consfisi characteribus, nequeunt ipsam alicuius dei, bonique numinis praesentiam adipisci ·
Qua soent uera uaticinia dari, sed in eo falluntur, quod per characteres quidem diis congruos, & intentionem animi, reportant imaginariam quandam a superis apparitionem exiguam, & obscuram. & quoniam interim snactimoniam negligunt, ueniunt sub malorum daemonum potestatem, qui mentiuntur, & fallunt, & quantuluncunque indiciorum apparitionum que a diis contigerit peruertunt, atque confundunt.
Sed qui ueram deorum praesentiam sortiuntur, praesagium reportant uerum & immutabile, quod a malis spiritibus deturbari non possit. Sicut enim ueninete sole tenebrae eius praesentiam substinere non possunt sed subito subter fugiunt, nihil solem impedientes. sic undique refulgente potestate deorum, quae replet omnia bonis. perturbatio omnis quae solet a spiritibus malis accidere nullum habet locum, sed repente disperditur. Bonis enim numinibus omnino praesentibus, mali spiritus euanescunt, neque mouere se ualent, neque splendorem abfuscare diuinum. Damnat eos, qui omnem contemplationem sanctimoniamque religiosam negligunt. solis confisi characteribus, quibus sperant se inclusuros substantiam ipsamalicuius dei, quo praesente uaticinentur. Horum quoque confidentiam Porphyrius improbabat. Qui etiam narrat praeter hos, esse alios in quibus phantasia aliquando concitatur. quando certa quaedam adhibuerint, & si alioquin in aliis mentes compotes sint, dum sunt phantasia furentes in sacris. Quando scilicet uel in tenebris latuerint, uel certa pocula biberint, uel cantibus, uel constructionibus quibusdam usi sint. Tunc ergo furentes imaginantur occulta, futuraque alii quidem in aqua uidentes, alii in muro, alii sub diuo idest sereno aere, alii in sole, alii in stelis aliis. Lumen hoc diuinum uenit in phantasiam proprie, ac siquid extra uidemus mirabile fit, per uisum phantasiae pedissequum.
Dii uel praesentia tantum sine medio mouent animum quotiens uolunt paratum scilicet uellumen aliquod ex se fundunt in aethererum animae uehiculum, quo imaginationes mouentur in phantasia, quales ipsi uolunt. & utrobique diuinitas nusquam includitur Cum adibentur praedicta uaticinio congrua, attentio quidem animi, & cogitatio animaduertit, quae fiunt, quando diuinum lumen non attingit proprie ad haec, scilicet ad [c i] rationales potentias, sed interim imaginatio furit alienata, quia supra morem humanum desuper incitatur. Tenent aliquando in tenebris hominem diuinandum. Nihil enim in eis obsistit uenturo lumini. Aliquonado tenent in lumine quando eum praeparant, ut maior fit ad lumen diuinum similitudo, & tunc accipitur illud in lumine solis, uel lunae. uel serenae noctis, uel in aqua propter diaphanon parata, uel in pariete sacris characteribus praeparato. hic enim propter soliditatem quod diuinitus semel accipitur diutius retinetur. Admouent praeterea quaedam cognata diis insinuandis, & exhibent diuinaturo potiones, & compositiones quasdam & cantilenas uel excantationes conuenientes ad praeparandum susceptaculum & adcommodandum praesentiam, apparentiamque deorum. scilicet et lumen[] eorum occultum alicubi pateat sensui, sed semper pro uoluntate deorum siue deducatur ex aethere, siue aere, uel sole, uel luna, uel alia sphaera coelesti. Quatenus placet diis qui liberi dant, & ut praecipui auctores, & mouent imaginationem, & per eam quandoque sensum in obiectis accomodatis, & aliquando eam per sensum, imagines magicae factae ex materia solida diutius uirtutem seruant. Superi dant dona paratis. non solum naturaliter, sed per intellectum & liberam uoluntatem ipsorum deorum. dii dant futurorum ostenta in aestis auibusque, & stellarum nouid prodigiis, ex quibus humana sagacitas coniicit euentus per proportionem signorum aduentus, ut ex casu auis auis casum uiri ex defectu membrorum in stis defectioni, exigue cadente deiectionem eorum. Dii imprimunt futurorum signa in rebus ministerio naturae uniuersalis & naturarum uel obsequio daemonum seruientium diis, & dominantium elementis animalibusque , similibusque cunctis, quae agunt facile pro uoluntate deorum. Et si symbolice declarant in signis uoluntatem dei, & futuros euentus, ut inquit heraclitus. Repraesentant interim opificii modum. Sicut enim per imagines firmas faciunt res, & euentus praesignant, sic & per noua stenta, & qualiacunque signa, / interim acuunt ex eadem causa, & occasione sagacitatem nostram.
Viscera in ostentis transmutantur contra naturam in animalibus ab anima eorum, & a daemone eis praesidente & a motu aeris. motuque coeli, praeter naturam & pro uoluntate deorum ad homines admonendos. Quod autem diuinitus fiat, patet, quia saepe non inueniantur in animalibus principalia quaedam membra ad uitam necessaria. Quae repente miraculo auferuntur. Cum necesse sit ea pauloante non defuisse.
In auguriis captandis aues miraculose mouentur ab anima sua, & daemone praeside motuque aeris, atque coeli. a quo coelo descendit uirtus per totum aerem conformans, & commouens illum ad de- [c i verso] orum sententiam. pro signis efficiendis. Sententiam dico ab initio praesignatam, atque decretam, sic aues saepe se ipsas praecipitant, uel allidunt uel aliter se necant dum ad significandum conferunt, quod non sponte faciunt, sed tractae diuinitus.
Flammae quaedam stellarum instar factae diuinitus. aliquando pro signis futurorum in aere facillimae fiunt ad nutum deorum coelestium accenso illic aere summo, qui ductu. formatuque facillimus est praesertim a diis, atque in ignem. descendunt interim in hunc aerem corporum coelestium influxus quidam, conducentes ad creandas, mouendasque stellas eiusmodi similes coelestibus lucae, uirtute motu.
Mundanum animal est adeo secum unitum, ut membra eius compatiantur inuicem, commoueanturque etiam quae remota inter se uidentur, quasi sint proxima, tanquam eiusdem animalis membra. Atque haec unio, & compassio confert diis ad exhibenda signa hominibus, primo per coelum, subinde per aerem.
Dii non immediate, sed per media instrumenta scilicet daemones, animas, naturas & omnia hinc dependentia faciunt hominibus signa exordientes secundum principium unum. Et inde diffundentes deinceps motionem ab ipsis descendentem, quocunque uolunt ipsi. Ideoque sine habitudine & cohordinatione [!] eorum ad generabilia, regunt eiusmodi singula & sicut in opificio, & prouidentia, ita in exhibendis signis non deflectitur eorum, intellectus ad nostra, sed dum ille in se permanet, signa omnia uaticiniumque conuertit ad se · eaque animaduertit a se ipso procerede
Vates omnes confitentur, per deos uel daemones uaticinium nancisci, quia nequeant futura uidere, nisi qui sint causae & domini futurorum. Per quos & alii uideant ·
Porphyrius admiratur quod dii adeo inseruiant hominibus, ut uates aliqui e~t[] per farinam uaticinentur. Respondet Iamblichus deos non obsequio id praestare suo, sed excessu potentatis [] et bonitatis. & causam omnia in se continente, dum in seipsis manent absque conuersione ad subdita, eis pro gradu praeparationis dona & signa largiri. sicut sol diaphanis, oculisque lumen. Atque hoc calorem. Quia uidemus homines subiecta curare conuersione quadam ad opera & distractione ad diuersa, & distrahi a seipsis, & laborare, ideo similiter suspicamur prouidere deos. qui contra, quatenus ad se conuertuntur, unamque sui formam, quae est inferiorum causa, eatenus agunt, mouent regunt omnia, non distracti per diuersa, sed ab uno principio nutuque simplici uibrantes cuncta, sussessione qaedam[] independentia, neque ipsi ad subiecta flectuntur. sed statu & plenissime sua reddunt sibi cuncta similia. Deus diuersos suppeditat uaticinii modos. non quidem distractus ipse, sed indiuiduo nutu formaque simlici suggerit omnes, & diuersis temporibus suggerit diuersos, non ipse per tempora uarius, sed aeterno eodemque mentis, & uoluntatis ictu omnes inspirat quamuis hi temporibus uariis explicen- [c ii] tur, neque in ostentis continetur distrahiturue, sed in una sui forma complectens omnia signa ex ea exprimit in e ipso consistens, dum uno uoluntatis actu omnia tradit.
Tanta est exuberantia prouidentiae ad ostendenda nobis signa, ut tiam in calculis, uirgis, lignis, lapidibus, frumento, farina, indicia praebeat futurorum, ubi mirabiliter inanimatis animam immobilibus motum, ratione carentitibus [!] intelligentiam quandam praestare uidetur, quasi haec cognoscere uideantur, ubi nobis futura portendunt. Et sicut deus saepe per fauos homines loquitur sapientiam declarans non hominem ibi loqui, sed deum, sic per uilissima quaeque portendit futura, his ipse admodum supereminens, & per omnia nostrum instruens intellectum. Deus per infima quaeque cognitione carentia patefacit quaedam cognitione superiora ubi testatur se longe supereminere naturam. Qui dum diuersa porrigit signa non coercetur in eis, neque per illa distrahitur, sed stans in una indiuiduaque sui forma comprehendit illic omnia signa: & illinc unico simplicique nutu explicat omnia, praebetque nobis argumenta passim praeteritorum. praesentium. futurorum.

Non fit in sacris opus alicuius efficacie, nisi per potentiam immo & praesentiam numinis alicuius.

[i] N religione non potest fieri opus ullum alicuius mirabilis efficaciae, nisi adsit illic superorum aliquis spectator operis, & impletor. Opera quidem absoluta ducunt dii, media angeli, tertia daemones. Natura quidem humana nec rationem quidem orationemue de diis suscipere potest, sine diis nedum diuina opera facere ualeat sine illis. Est enim imbecillis & hebes usque adeo ut nullum nullitatis suae remedium habeat, nisi quandam diuini luminis. portionem desuper accedentem, sine qua nihil a nobis fit diuinum.
Sicut falluntur qui confidunt ex inanimatis animam, & ex amentibus facere mentem, ita qui ex rebus non diuinis diuina facere, &sine diis propria deorum opera, qualia sunt uaticinia, & miracula, & similia, ut apparitiones, & expiationes.

Numina inuocata, nobis adsunt, non coacta sed uolentia.

c Onfessum est efficacia religionis opera perfici praesentia deorum, angelorum, daemonum. Porphyrius quidem suspicatur numina [c ii verso] ad haec trahi quadam inuocationis necessitate. Iamblichus negat necessitatem inferri uel ab homine, uel a mundo numinibus, quae cun sint immaterialia non suscipiunt ordinem aduentitium aliunde. Item inuocatio & operatio sacra, admouet quidem sacerdotes ad numina assimilatione, & familiaritate quadam non uolentia secerdotibus illata, ne dum numinibus inferatur. deus omnisque chorus numinum deo coniunctus est supra omnem necessitatem extrinsecus uenientem.
Vaticinium perficitur, dum sacerdos operatur sacra, neque tunc passio cadit in sacerdotem uel in indiuinantem quando diuinitus inspirantur, Multo minus in numina, quae non illabuntur in animos, nisi uacuos passione.
Neque dicendum est fatidicum animum esse instrumentum medium, & efficax diuinorum. sacerdotem uero inuocantem esse uelut causam efficacem operum diuinorum. Immo deus est omnia, potest omnia. implet omnia semetipso · humana uero natura nullam in his efficaciam habet. Est enim ad diuinnitatem ludus, deridemus eos, qui dicunt deum sorte quadam aliquibus adesse potentia figurae coelestis in genesi. Non enim decet ingenitos & uniuersales causas mancipari alicui per generationem eiusue periodum, & per cuasas alienas. Quidam cum & nollent curis honerare deum, & non perciperent modum aliquem opificii prouidentiae que praeter eum, qui sollicitudine fit humana, negauerunt deos facere atque prouidere. similiter negarent deos interesse uaticiniis, & miraculis, qui non uiderent modum exellentem, quo dii adsunt sine labore & mutatione sui. modus autem per haec omnia diis proprius eisdem duntaxat est notus.
Porphyrius ait opera diuina qualia sunt uaticinia,& miracula esse aliquando passiones quasdam animae ex paruis scintilis excitatas & animam sua uirtute posse haec imaginari. loqui. facere. Iamblichus dicit opus diuinum neque fortuito fieri cum sit ordinatum, neque ab homnine longe inferiore. Oportere enim diuinum opus a diuinitate fieri. omnia igitur opera diuinitati similia non ab humnana, sed diuina pululare natura.

Opera miraculorum & prophetiae non fiunt aliqua uirtute stellarum corporis animae, sed mera & ibera potestate dei.

a Nima humana & una specie comprehensa est & a caduco corpore nimium obumbrata. Ideo nullam habet ad diuinum opus potentia efficacem. si quando uero uidemur tale aliquid quodammo- [c iii] do posse. solum id agimus illustratione diuina desuper influente, per quam & actionis diuinae uidemur esse participes. si opera diuina fierent ab anima ipsa natura animae, & uirtute propria anima uirtuti & prudentiae comps uel etiam omnis anima talia faceret · Nunc uero nec omnis anima facit, & quae perfecta uidetur anima, ad diuina ad huc est imperfecta. Non igitur anima, sed diuinitas ipsa causa est operum diuinorum. Alioquin non esset nobis ad haec religio necessaria, sed absque deroum cultu compotes essemus operum diuinorum, si haec ipsa animae fierent potestate. Denique si anima sua potestate diuina pageret, uel omnis anima faceret, uel quae haberet uirtutem & perfectionem animae propriam scilicet scientiam, artem, prudentiam, mores, qui per prudentiam qcquiruntur. Nunc autem non tales haec faciunt, sed concitarit quidam potius & abstracti. Tria proposuerat Porphyrius de diuinis operibus. Primum, ad haec animam esse causam instrumentalem, secundum, animam quandoque esse causam principalem. Tertium, animam posse ita esse ex aequo conca~m[] ut ex ea, spirituque diuino. Tertia qaedam species substantiae, uel subsistentiae fiat. Iamblichus dicit quando unum aliquid fit ex pluribus illa plura & esse cognata & mutabilia, ex eo quod sunt in aliud sic commisceri in unum quitum quatuor elementa. & animal plures in unam totam, forte uegetalem, sensualem, motiuam, in nobis concedere intellectuali & in eius actum redigi, uel forte ex illis omnibus harmoniam uialem in corpore resultare, uel forte animas in patria conspirare in unam ideam omnium animarum. diuinitas uero uelut a cunctis exempla nn coit in unum. Tertium cum anima praesertim e suo statu iam lapsa, & quia diuinitas uelut longe diuersa non cadit in misturam. Et quonaim immutabilis non commutatur in aliud commune duobus. Prius quidem dictum fuerat scintillis exiguis suscitari in anima species diuinas, esto, sed hae non traducerentur ad species simpliciter diuinas, si corporales, & naturales essent. nunc denique ubi dicitur animam cum diuinitate in unum terium congredi, aequatur anima deo, & conceditru, deum ibi ita mutari accipereque ab anima, sicut mutari animam & aliquid a deo suscipere. Quod est absurdum, praesertim quia hinc admittitur quod dii elementorum instar coibunt in effectibus suis in unam formam temporaliter factam & ex sempiternis, & in re temporali continebuntur.
Quando dicitur ex anima & deo uel ex diis inuicem unum aliquid fieri temporale. Quaerimus utrum praeter congredientia resultet aliquid nec ne, si non resultat [c iii verso] tunc non fiet uera unio, neque uere unum sicut neque in artificio sola arte pendente si resultat res sempiterne e suo statu cadent ut fiat aliquid temporale. Nisi enim mutentur, tertiumnon resultat, omnino uero absurdum est hoc ipsum quod generatione quadam fit temporali ponere sempiternum. neque tamen decet ponere temporale, ne sempiterna seruiant temporali. Nec decet ponere hoc esse solubile, utrinque factum ex sempiternis. Et tamen per nouam generationem uidetur esse solubile. Illa igitur opinio est absurda.
Porphyrius ait, animam quandoque generare potestatem, essentiamque daemonicam imaginantem futura, per motiones eiusmodi. Generare inquam, dum conducit in unum materias quasdam habentes in se uires eiusmodi, praecipue uero materias acceptas ex animantibus. Iamblichus negat generari daemones & corrumpi. Negat enim ab anima ex uiribus corporeis generari daemones, corporibus animaque superiores. Negat & actines animae particularis clausaeque in corpore procedere in essentias, in se extra animam subsistentes. Negat uires corporum, materiae prorsus addictas, solui ab eis ad daemones generandos.
Praeterea quaerit quae nam sit potestas, quae uires materiales a meteriis soluit. rursumque conflat in unum ad daemonem generandum. ubi uidetur potestas haec esse daemonica, atque ita existere daemon etiam antequam generetur.
Non potest ex rebus carentibus anima, uaticitioque generari anima, praesertim fatidica. Nequit ex deteriori praestantius procreari. Nequit essentia ulla, substantiaque constitui, ex motionibus animae, uiribusque corporeis, quae nec substantiae sunt neque esentiae. Item nullum eorum quae per generationem seminantur, maius aliquid habet quam quod ei traditur a causa principaliter generante. Cum ergo, nec corpus, nec anima per se habeat uaticinium. non potest anima ex suis motibus, atque corporibus uaticinantem daemonem procreare. Dicet forsan aliquis non generari a nobis daemones sed eos animantibus ordine praesidere, itaque quando materiae ex animalibus huic daemoni commendatis, opportune adhibentur huc daemonem quasi comparientem ad talia ferri. Iamblichus ait, daemones qui usque adeo compatiantur uera uaticinari non posse. Verum nanque uaticinium non esse naturae passibilis & aliquo corpore, loco tempore clausae, sed ab his omnibus absolutae, ut queat quocunque in loco uel tempore facta, pariter simpliciter prospicere. [c iiii]

De somniis diuinis & humanis.

p Orphyrius praesagia somniorum partim esse ex nobis, partim ab extrinseco. Iamblichus ait solum extrinsecus aduenire. Quia saepe studemus, agimusque non nulla ad hoc praesagium aucupandum. Neque tamen datur. & saepe id non quaerentibus datur. Quod si somnialis effectibus esset ex nostra natura, arbitrioque humano: nobis ad hoc prouidentibus eueniret. Mittitur autem a diis pro eorum arbitio, scilicet quando, & quomodo uolunt, benignitate quadam demonstrare futurum. Idem declarat Orphicus hymnus.
Porphyrius ait, uaticinii causam, esse quandam animi passionem. Iamblichus negat dicens passionem esse suapte[] natura instabilem inordinatamque, atque perturbatam. Vaticinium uero esse debere stabile prorsus & ordinatum. Ideoque non posse in passione uersari. Item quando anima prudens est, & constans, agitque secundum uires eius praestantiores, scilicet intellectuales, rationalesque, futura non prospicit. Quomodo igitur haec assequetur quando patitur secundum inordinatos motus, atque perturbatos.
Item passio nihil habet proprium ad entium ueritatisque contemplationem sed affert impedimentum. Praeterea si res ipsae in mundo essent passionibus constitutae passio similitudine quadam has attingeret. Cum uero rationibus speciebusque constitutae sint, & agantur. certe alia quaedam praenotio est ab omnibus pasionibus aliena. Rursum passio praesentia tantum sentit. Cum igitur uaticinium futurum, etiam assequatur, non uersatur in passione.
Porphyrius ait, uaticinium esse passionem quandam phantasiae subortam, uel ex cogitationibus nostris, uel instinctu corporalis in nobis naturae uel similiter incidentem, ut & phreneticis contingit uaticinari. Ad hoc autem adhibet signa, et in statu uaticinii agit quidem imaginatio uehementer. sensus autem interim occupantur, & cohibentur. Item et non omnes sed iuuenes simplicioresque ad hoc idonei sunt.
Iamblichus ait, occupationem sensuum esse signum, et phantasma tunc nullum est humanum. Vapores adhiberi ad efficiendam cum deo congruitatem, non ad afficiendam spectantis animam. Inuocationes non excitare, uel cogitationes, uel corporeas passiones in nobis. Nam nobis incognitae sunt, soli deo qui inuocatur cognitae. solos simpliciores esse expositos diuino spiritui extrinsecus uenienti.
Quod Porphyrius ait, uaticinium esse passionem phantasiae talem, qualis, accidit melancholicis, & desipientibus saepe fatidicis, abuti [c iiii verso] tur diuino uaticinii munere, dum alienationem diuinitus factam in melius comparat alienationi a morbis ebrietate, rabie indeterius accidenti. alienatio animi ex passionibus nostris, accidens infra humanum statum deiicit animum, sed a deo facta attollit hominem super hominem, deoque coniungit. Illa reddit instabilem, & in materiam prorsus immergit, haec constantem ordinisque compotem & a materia soluit.
Nullo modo dicendum, afflationem diuinam habere aliquod simile cum alienationem facta ab humoribus ebrietate, rabieae. Nam haec a deo supra quam cogitari possit distantia sunt. tantudnem ergo distat insania eiusmodi ab inspiratione diuina, nihil igitur habent simile uel commune.
Alienatio a causis facta corporeis, est animi deprauatio ex debilitate contingens. Facta uero diuinitus est salus animae contingens ex plenitudine potestatis. In illa quidem dum animo suas operationes aggreditur, eas edit peruersas, atque turbulentas[.] In hac autem dum sedundum propriam uitam intelligentiamque uacat superiori se exponit utendam. Denique quanto distant diuina b infimis naturalibus tanto illorum actiones effectusque ab effectibus naturalium. Alienatio itaque inducta diuinitus nihil habet simile cum ea quae fit humanitus. Cum igitur illam cogitas, separata prorsus ab illa omnes huius defectus accidentia omnia.
Quin etiam quando sobrietatem uigilantiamque sacram acceptam diuinitus meditaris, noli cum sobrietate hominum copmarare. Et utrobique ab imaginationibus diuinitus adhibitis animo uemoue quicquid ullo modo simile est imaginationibus ullis, quas humores, similesque causae suscitant. Item ambiguum hominis statum inter sobrium animum, aliena[r]umque [streifen im druck] medium, ne similem putes statui animi sacri, uno intuitu spectantis deum, nec certissimos intuitus diuinorum similes esse credas, imaginationibus arte uenefica suscitatis. Nam quae fascinati imaginamur praeter imaginamenta nullam habent actionis, & essentiae ueritatem. Eiusmodi nanque magicae finis est non facere simpliciter aliquid, sed usque ad apparendum imaginamenta porrigere.
Non est putandum diuinum uatem incidere in ueritatem casu sicut insani solent aliquinado, nec etiam passione quadam naturali, sicut & animalia solent pati saepe a partibus uiribusque quibusdam mundi futurum aliquid incohantibus, & iam in aere quodammodo facientibus prius quam in terra. Atque ita patiendo nonnuquam[!] futuras praesentiunt terrae concussiones, atque procellas, praeserterim animalia quae uel facile patiuntur, uel acute persentiunt. Praenotio enim uel casu uel eiusmodi passione proueniens, rara fit inordinata, non continuata, prorsus obscura. Vaticinium uero diuinum uniuersi ordinem co[n]tinuata [c iv] & firma connexaque conspicit ratione.
Si qua nobis innata sit facultas ad futurum percipiendum on est propterea uaticinium. haec enim nec semper, sed aliquando ueridica est, nec in omnibus, sed quibusdam. uaticinium uero, & semper, & in omnibus est ueridicum. Item prenotio arte facta ex signis aucupatur futurum non omnino fidelibus, quia non semper sibi coniunctum habent euentum. sed diuina prouidentia factum effectus a causis conspicit, intuitu firmo presentique & prorsus continuato connectens omnia mutabilia temporaliaque & inter se distantia, futura anticipans ut presentia. Dicet aliquis posse praenuntiari futurm, ex quatuor donis simul iunctis scilicet ex certa hominis natura, & ex arte huic adibita, & ex communi rerum inter se compassione tanquam animalis eiusdem partium, atque ex ea corporum dispositione, qua alia aliis indici subministrent, sed re uera quando his concurrentibus indicia manifeste percipiuntur, habet & haec perceptio aliq[]d simile uaticinio, & uniuersum uestigia uaticinii habet ubique, sed non ubique clara. Tam etsi sicut imago ipsius boni in omnibus deum praefert, sic in cunctis est uestigium aliquod uaticinii.
Neque tamen uaticinii species una diuina. immista, definienda est per simulacra eius in generationem demissa & multo minus per imaginamenta dlirantium. haec enim omnia falacia sunt.
Vaticinium ipsum definiendum est per unam rationem ordinemque unum, & unam speciem diuinam unamque intelligibilem. & immutabilem ueritatem contra uero omnis perceptio mutabilis inde segreganda uelut idefinita, & deis diuinisque nullo modo conueniens. quando fit a nobis aliquod opus nobis naturale, certe ad hoc sunt ab initio tributo semina & praeparamenta ab ipsa natura, quae est operis eiusm[o]di causa. Nulla ergo sunt data praeparamenta seminaque a natura, uel communi, uel humana ad uaticinium illud, quod est supra naturam consuetudinemque humanam. natura enim & intelligentia caret. nec est praecipuus auctor eorum quae fiunt, praesertim quatenus in nobis est natura, sed uaticinium plusquam intellectuale est, & causas attingit euentuum, & uno subitoque intuitu complectitur ordinem uniuersi opus eiusmodi, dei proprium est agentis hoc in nobis, nobis tunc a propria actione uacantibus.
Praesagium si quod nobis incidit instinctu naturae uel arte pagitur, po~t[potest] utique in nostra natura praeparationem aptitudinemque he~re [habere], sed hoc praesagium ualde angustum est & obscurum, & magis minusue suscipit · uaticinium uero diuinum amplissimum est, & certum, & unum stabilemque idest summum ubique gradum possidet. Ideo nequit fuisse nobis inditum a natura.
Porphyrius [c v verso] coniectabat affectionem quandam nostrae naturae uel corporalem, uel animalem ad uaticinium conferre praecipue, ex eo quod qui aduocabant in hominem uaticinium, gestabant lapillos quodam atque herba, ligabantque nodos sacros, iterumque ligata soluebant. mutabant quoque proposita in eis, qui talia ab illis acceperant, & ex malismeliora reddebant. Sed Iamblichus obseruationes effectusque eiusmodi retorquet in coniecturam. quod inspiratio uaticinii forinsecus desuperque proueniat. Talia enim certis numinibus consentanea cum adhibentur nobis ad eorum inspirationem suscipiendam nos accomodant. Porphyrius ait, non esse contemnendam artem quae ex certis uaporibus ad ignem sub opportunis stellarum influxibus facit deorum idola in aere protinus apparentia, similia quodammodo diis, & habentia similem aliquam efficaciam. Iamblichus ait, haec idola paruipendi a sacerdotibus, qui ueras deorum species peruideru[n]t. neque posse excellens aliquod bonum reperiri in eo quod pululat ex materia formisque in ea. formarumque eiusmodi uiribus, & arte simul humana. Nam quod fit ab homine est deterius homine, & quod fit ita, ut idolum est adumbratio quaedam apparens potiusquam existens, ac dum fit protinus euanescens, nequae fit arte opificia, quae ueras essentias fabricat, sed imitatoria potius quae essentiarum reddit imagines.
Profecto deus mundi opifex non per coelestes motus non particularem materiam non per potentias ita diuisas fabricat omnia, sed intelligentiis uoluntatibusque & immaterialibus speciebus, ac per animam sempiternam super mundanam, simul atque mundanam mundos efficit.
Factor quidem eiusmodi idolorum dicitur per stellas efficere non tamen eo modo per ipsas efficit stellas quo forte uidetur. cum enim innumerae sint in diis coelestibus uires, omnium infima est potentia naturalis.
In ipsa potentia deorum coelestium naturali sunt rationes, tum seminales id est formarum generatiuae tum aliae quaedam immobiles seminalibus praecedentes ibidem id est cohordinatiuae formarum. utrarumque igitur rationum acutoritas generationem uniuersam praecedit, post eas sunt in coproribus coelestibus, qualitates, uire, motus, atque ex eis defluxus dominantes sub rationibus toti rerum mundanarum exordinationi. infima uero potestas coelestium, quas dixi uirum generationem terrenorum ducit.
Multae artes, ut medicina gymnastica, agricultura, quaecumque uidelicet in operatione sua communicant cum operatione naturae utuntur qualitatibus uiribusque per defluxus coelestes ad inferiora traiectis, atqui & idoloficus ipse trahit a coelestibus defluxibus portionem aliquam genitalem quamuis exiguam. atque debilem. Non enim utitur ipsis coelorum motibus aut [c vi] uiribus ipsis quae illis insunt, aut uiribus quae naturaliter fundantur circa coelestes motus, nec potst eas attingere, sed occupatur circa uires quasdam quae ab illorum natura ad ultimum defluxerunt prolapsae ad infimum mundi locum. Vtitur quidem is arte quadam, sed non pia atque deifica. hae quidem infimae coelestium uires conspirantes, circa materiam quandam particularem. possunt eam transmutare, transfigurare, transformare, alias aliter. Iam uero, & transpositionem ab aliis in alia suscipiunt potentiarum earum quae particularibus insunt.
Quando aliquis eiusmodi fabricat idola ex multis materiis & sub coelestibus influxibus, tunc uarietas illinc quidem coelestium actionum hinc uero potentiarum materialium congrefata, facit quidem aliquid, Sed actio haec longe degeneratnon solum ab opicicio diuino. sed est[] ab effectione naturali. Natura enim & uno simul tenore & actione simplici proprium peragit opus.
Haec igitur idolorum fabrica est artificiosa commistio circa defluxum coelestium ultimum, & circa illa quae ad postremum a coelesti natura mouentur atque recedunt.
Homo cum sit melior, & ex melioribus procreatus non debet idolis fabricandis incumbere · Quae non sunt animata, sed ostentamento quodam uitae sunt inflata. Nec intima ueraque, sed externa fictaque harmonia continentur prorsus ad breue mansura, nec habent uerum aliquid & legitimum cum sint arte solum humana conficta. Soum uero quod simplex & uniforme est actionis uel compositionis in eis praeualet. Ideoque ualde deficiunt, quoniam ex qualitatibus longe diuersis contrariisque coongesta sunt, neque potentiam aliquam perfectam habent. Quoniam eiusmodi defluxuum multitudo e multis captatur, & in aduentitium aliquid commiscetur exile penitus, & infirmum, Nec stabilitatem ullam habent haec idola, immo uelocius quam quae apparent in speculis euanescunt. Quondo enim admouetur subfumigatio uaporibus exalantibus, protinus componuntur, at cum per totum aerem fumus uaporque se fundit, subito dissoluuntur.
Prodigiorum eiusmodi fabrica idolaris est omnino contemplatore ueritatis indigna. qui enim haec machinatur, siue eorum utilitatem agnoscens, delectatur tamen, similis illis euadit, siue colat ut deos, peccati reus est factu dictuque nefandi nec lux ulla in animam diuina subrutilat, circa tenebrosa idolorum phantasmata occupatam. Porphyrius ait idolorum factores in fabrica obseruare coelestium cursum dicentes quo potissimum coelestium curren- [c vi verso] te, & cum quo uel quibus concurrente uaticinia uera prouenient aut falsa.
Item quae ibi fiunt. utrum significatiua sint effectiua ue uel contra significationis efficacie uacua. Quamuis ex materiis electis idola construant obseruatione syderum, nihil tamen haec inde habent in se diuinum.
Nam materiae quae hic mouentur coelitus in generatione sunt postremae, atque ad ultimos e coelo defluxus compatiuntur. Quae enim tam facile permutentur eiusmodi phantasmata, ut ad minimum nutum uel inertia sint, uel contra scilicet fatidica siue significatiua, siue effecctiua [!]. certo passio tam facilis & mutabilitas adeo uelox declarat, ea diuinae potentiae nihil habere, non sunt in materiis ullae potentiae quae sint elementa daemonum, neque hi possunt ex particularibus corporibus generari, immo ab eis haec generantur atque custodiuntur. Neque potest homo suis machinis formas ipsas daemonum procreare. immo nos secundum corpus a daemonibus formati sumus: Non est putandum ex elementorum coitu confluere aliquam multitudinem siue compositionem in se propriam daemonibus uim habentem: Nam ipse daemon simpliciter uniformiterque & in se consistens, in unum diuersa congregat elementa, atque ex eis composita generat, & quicquid inest perseuerantiae ipse largitur neque decet idola daemones apellare.
Nam & aliud est idolorum auctor. aliud daemon magnus dux daemonum, ipsaque substantia daemonum diuersa est a phantasmatis idolorum. quibus & tu Porphyri confiteris, neque deum neque daemonem aliquim deorsum trahi. Igitur haec idolorum fabrica. cum dei daemonisque sit expers, neque uaticinium neque sacrum opus aliquod affert.

Caldaeorum misteria de sacerdotio, Deo. daemonibus bonis & malis.

P Orphyrius commemorat opinionem dicentium omnia uaticinia nobis a daemonibus malis infundi. Quorum natura sit subdola omniformisque atque uersatilis. qui deos & sublimes daemones & animas defunctorum simulent, & hac fallacia nobis occurrente praesagia praebeant, horum opinionem Porphyrius & si non probat commemorat tamen de hac quoque egyptium consulens. Iamblichus hoc quoque damnat inter sacra commemorare prophana. atque subinde narrat mysteria quae audiuit aegyptius a prophetis caldaeorum talia. Dii uera bona dant [c vii] bonis per sacrificia expiatis, quibus cum & uersantur, suoque splendore tenebrosos inde spiritus arcent. Mali enim spiritus intrante deorum lumine uelut sole tanquam tenebrae subterfugiunt, neque turbare ulterius pium sacrificatorem possunt, omni prauitate & peruersitate passioneque liberum. Qui uero pernitiosi sunt & interim contra riturs ordinemque sacrorum sacra insolenter inuadunt, hi sane propter actionis infirmitatem potentiaeque defectum deos assequi nequeunt. Sed propter inquinamenta quaedam, tum a diis arcentur, tum daemonibus malis accommodantur, quorum flatu prorsus implentur pessimo, pessimique illinc euadunt praefani scilicet atque dissoluti pariter & iniqui, desiderio dissimili diis atque in omnibus simillimi daemonibus improbis quibus cum uersantur assidue.
Hi igitur passionibus & prauitate pleni per ipsam cognationem malos ad se trahunt spiritus quibus mox occupati, ad omnem iniquitatem inde iterum incitantur, ubi alter alterum ad hoc ipsum uicissim adiuuat & corroborat. sicut circulus aliquis principium cum sine coaptans. reddensque aequalem eodem pcto uicissitudinem hucusque caldei.
Quando prophani contra ritus tractant sacra frustratur euentus. nam & pro diis aliis alii celebrantur: & pro bonis spiritibus insinuantur mali. horum ergo errata non debent ubi de legitimis sacris agitur commemorari, neque quae accidunt illis pro lege putari: sicut sacrilegium diuino cultui contrarium est, ita malis daemonibus intemperantiae auctoribus fallacibusque occupati[] contrarii sunt legitimis sacerdotibus, a quibus procul abest spiritus omnis iniquus & prauitas atque passio, adest uero bonorum praesentia numinum, atque desuper ab igne diuino ueritate replentur.
His ergo mali spiritus impedimenti nihil afferunt ad animae bona. nec inde suggeritur superbiae fumus, uel adulatio mollis, neque subfumigatione falluntur neque ui ulla turbantur.
Sed haec omnia mala, tunc boni praesentia numinis, uelut fulguris ictu percussa disperduntur statim & eua[n]escunt, Talibus ergo ueridicum prouenit uaticinium, cum quo nulla ex parte aliud est conferendum, cui rite studendum est: ea qua diximus sanctimonia ·
Hac enim ratione duntaxat acquiritur. & in uaticinando ueritas inconcussa & in anima uirtus penitus absoluta. quibus sane duobus sacerdos ad ignem ascendit intelligibilem. quod tanquam finis omni praesagio sacrificioque debet esse propositum. temere nimium o Porphyri, ubi de diuino agitur uaticinio opinionem eorum commemorandam existimasti, qui om- [c vii verso] ne praesagium arbitrantur a malo daemone tribui. hi nanque in tenebris ab initio semperque uersati, nec uerum a falso discernere possunt. neque principia quibus haec adueniunt intelligere.

Inuocationes & imperia hominum aduersum spiritus.

P Orphyrius dubitat quare spiritus tum suppliciter inuocamus tanquam nobis superiores, tum quasi cogimus imperando tanquam inferiores. Iamblichus ita distinguit. Dii quidem: & omnes nostra natura superiores plenitudine bonitatis: & uoluntate bonorum & benignitate quandam dignis animas conuenientia tribuunt. Deligunt religiosos tanquam genituras suas & alumnos, atque discipulos, & laborantium miscerentur. sunt praeterea media quaedam genera numinum, qui ephori praesidesque sunt discretionis atque iudicii consulunt quae facere deceat, quae declinare. ad iusta quidem adiuuant. reuocant ab iniustis, & saepe in homines iniquos iniurias. quas inferre conantur iuste retorquent. ut quae agere moliebantur, patiantur ipsi. Est rursum aliud genus spirituum nobis circumstantium indiscretum & inconsideraturm. quod unam numero potentiam est sortitum propter ipsam a singulis uniuersi partibus distributionem. Vnde unum uni tantum operi est addictum. sicut enim gladius solum diuidit, nec aliud afficit. sic spirituum in mundo distributorum propter ipsam partibilem naturae necessitatem. hic quidem solum diuidit. Ille uero solum colligit quae fiunt atque generantru. quidam igitur occulti spiritus alium aliam sortiti potentiam illud tantum singuli ad quod ordinati sunt, peragunt.
Si quis igitur accipiens illa quae ordine distributo ad totum conferunt deflexerit aliorsum. & aliquid quasi praeuaricando transegerit: hoc ipsum quod fit sequitur ne ipsius male utentis est damnum. sed redeamus ad quaestionem.
Vt ad quaestionem respondeam iussa & imperia uiolenta diriguntur ad spiritus: nec utentes propria ratione[], nec iudicii discretionisque principium possidentes.
Cum enim cogitatio nostra habeat ratiocinandi naturam. atque discernendi, qua res conditione se habent multas quoque in se uitae potentias complectatur. spiritibus imperare solet non utentibus ratione: & ad unam duntaxat actionem determinatis. Inuocat eos igitur tanquam superiores. quoniam ab uniuerso mundo nos continente quae ad tota conferunt trahere conatur circa quaedam quae in particularibus diuiduisque continentur. Imperat rursum tanquam inferioribus · quia natura nostra intellectualis praestantior est quam intellectu carens, & si illa latiorem in mundo [c viii] habeat actionem.
Item duplex est in sacerdote figrua, siue praetesta, una quidem humana, altera uero diuina. quam ex sacramentis induit in quibus latet diuina potestas, sursum ad diuinitatem animum eleuans deoque coniungens.
Ideoque figuram diuinam adhibens animo, quam indutus potest sub praetestu dei: tanquam superior eiusmodi spiritibus imperare. tam & si tanquam homo rogare solet inuocans eos eatenus superiores quatenus ab uniuerso inuocat potestates. Sed ita uerius soluimus quaestionem, communio quaedam consentientis beneuolentiae & complexio indissolubilis unitatis omnem sacrorum expeditionem continet, ut haec effectio sit diuina & excedens omnem expeditionis humanae modum.
Ideoque hunc omnem illinc auferre debemus. Non igitur sacerdos numerum accersit uel ut absens, nec mandat aliquid segregato perficiendum: quod homines inter se solent.
Immo una quaedam eademque communiter diuini ignis actio sponte sua per se prompta praesensque ex se agens refulget agitque. eodem modo per omnia simul, tum quae deinceps inde tradunt aliis: tum quae possunt accipere idem non nihil. Diuina igitur opera quae in sacris explentur, non per contrarietatem huius ad illud ut generabilia. non per differentiam uocantis mouentisue aduocatur: atque motum, transiguntur, sicut humana solent sed identitate unione, consensione: id totum expletur. & sublata discrepantia: hoc ipsum quod agit. & cuius uirtute agitur est commune ubique aliquid atque simplex.
Porphyrius quaerit, cur nam superi saepe iubeant suos cultores esse iustos. aliquando tamen obsecrati inferre iniuriam inferant. Respondet Iamblichus non inferre iniurias: sed iusta suplicia. ac si forte iniusta, non esse deos, sed daemones improbos. Dii non partem quandam huius uitae tantum, sed totam, nec hanc solam. sed uniuersam ab aeuo in aeuum conspiciunt animae uitam · atque ita pro meritis in antecedente uita contractis saepe puniunt in sequenti, siue rogati punire: siue non rogati. Interea nos qui nihil uidemus ultra praesens opinamur aduersa non nunquam nobis contigere praeter meritum: Dum tamen saepe in hac uita patimur, quae in alia iam intulimus & quae nunc facimus, aliquando patiemur.
Praeterea multa nos latent hominum peccata quae deos minime latent. Item nos iustitiam definimus, ut suum quisque oficium faciat, secundum praesentes patriae leges. Dii uero definiunt eam latius ad modum spectantes uidelicet ad totum ordinen uniuersi. atque spectantes eam praecipue rationem, qua nimae diis conducant iudicium inde peragutn. Tantaque diuersitas est inter iudicium diuinum [c viii verso] de ipso iure atque nostrum, ut ad illud attingere non possimus. Iam uero & ipsi dii quid iustum sit aliter perpendunt ad unam spectantes animam, aliter ad totam animarum cognationem, Si enim eiusdem naturae communio existens inter animas, tum in corpore uiuentes, tum extra corpus positas complexionem quandam eandem atuqe communem cunctis efficit ad totam mundi uitam ordinemque mundanum, necessarium est expeditionem iudicii a totis exigere scilicet ab ordine uniuersali, & a necessitudine animarum inter se requireretur. Praesertim ubi scelerum magnitudo ab una anima commissorum excedit supplicium, consequens ex peccatis.
Dii ergo nunquam obsecrati inferunt supplicia, nisi iusta. Cum enim secundum essentiam bonum habeant, mali iniustique causa esse non possunt.
Verum siquis forte conuicerit ex imprecationibus ad superos factis, aduersa quaedam aliquibus iniuste contingere, alias quasdam praeter deos bonaque numina causas inquirere compellemur. quas si forte non inuenerimus. non tamen ob hoc suspicari aliquid debemus de diis indignum diuina natura. eaque scientia certa, quae de bonitate deorum nostris intelligentiis est innata. In qua proculdubio graeci omnes barbarique consentiunt. Proinde cum malorum species diuersae sint: atque dissidentes non in unam sed in diuersas referendae sunt causas.
Si uer[u]m est, quod de idolis dicebamus improbisque daemonibus, hinc sane exoritur multiplex origo malorum. Simulant enim deorum praesentiam daemonumque bonorum. Ideoque culctorem suum iubent esse iustum, ut ipsi uideantur boni, sicut & dii. quoniam uero natura sunt mail. rogati mala inferre, libenter inferunt, atque nobis ad iniusta conducunt. Hi sunt omnino, qui & in oraculis mentiuntur & fallunt & turpia consulunt. atque peragunt. Dii uero bonique daemones neque fallunt unquam: neque conferunt ad iniqua. est insuper malorum natura daemonum sibimet inconstans, instabilis secumque dissidens alias alia suadens. superiorum uero natura. sibi constat assidue eundemque seruat semper in actione tenorem.
Corporeae mundi partes non sunt uirtute uacuae. sed quanto maiores pulchriores perfectiores sunt quam nostra corpora: tanto uires actionesque maiores habent. Igitur una queque earum uires seorsum differentes habet, & actiones diuersas edit.
Item habitudine quadam inuicem multo plura conficere possunt. Quin etiam a totis mundi partibus descendit in particulas quaedam actio multiformis. descenditque facillime propter potentiarum similitudinem. Quatenus uidelicet sequentes gradatim potentiae antecedentibus correspondent. Praesertim ubi pa- [d i] tiens insuper ad agens accommodatur. corporis ergo necessitatibus contingunt ex totis in particulas quasdam mala & pernitiosa quaedam totis quidem salutaria, & harmoniae uniuersi consona quamuis interea noxia partibus, uel quia totorum actiones substinere non possunt, uel propter commissionem inferius accedentem, imbecilitatemque infimis naturalem, uel quia partes, partibus commensuratae non sunt.
Proinde praeter ipsum mundi corpus multa potest[] ipsa mundi natura. Nam & similium concordia, & discordia dissimilium non pauca facit. quin e~t[] multorum coitus in unum totius animal & potentiae uigentes in mundo quotcumque sint & quales aliud quidem in totis aliud in partibus agunt ob ipsam partium debilitatem ad ultimum distributam atque diuisam.
Amicitia totius & amor atque contentio, & similia in ipsis quidem totis actiones sunt in particulis passiones · Item quae in intellectu diuino species sunt rationesque purae in uniuersi natura materialem quandam participant indigentiam. in singulis tandem informitatem, & quae in totis sunt unita in particularibus dissident. corrumpuntur insuper particulae quaedam ut tota secundum naturam constituta seruentur conteruntur & partes quaedam atque premuntur, totis interea sic inde nascentibus passionis expertibus.
Quando ueneficus aliquis in precationibus suis deducit desuper in quempiam calamitatem utendo uidelicet ad hoc naturalibus quibusdam corporeisque potentiis uniuersi traditio quidem actionis eiusmodi uenit desuper absque electione, atque prauitate, tam & si interim maleficus hac ipsa utens, traditionem deflectit ad contraria prorsus atque mala, & ipsa quidem traditio actioque superne descendens compassione quadam propter similitudinem sub contrariorum passionibus commouetur. Maleficus autem electione trahit praeter iustum, quod traditum est ad mala iam uero ipsa traditio, secundum unam harmoniam mundi conficit, ut quae distantissima sunt tamen cooperentur. si quis interim id deprehendens ducere molitur inique partes sortes ue. quasdam totoius in partes alias ita laedens eiusmodi damni non est causa uniuersum, sed abusus humanus transgrediens ordinem uniuersi legitimaque peruertens ·
Non igitur dii mala nobis inferunt, sed naturae corporaque diuinitus dependentia. Atque & haec non ut malos sed ut bonos defluxus mundoque salutares ad ima demittunt, qui uero suscipiunt propria mixtione, peruersitateque transformant, adeo ut aliter quidem data recipiatur conditione contraria.
Post haec interrogas, cur natura superi non exaudiant inuo cantem, nisi castum ipsi uero interim obsecrati illicitos cuncubitus adiuuent. Neque pudeat cultores suos ad turpes libidines incitare. Quando [d i verso] causis occultis incitamur ad coitum non legitimum scilicet apud leges humanas, forte legitimum hoc est apud mundanas leges, quando uidelicet inde nascitur hominibus necessarius. Iam uero instinctus ad uenerem in mundo quidem ad amicitiam tendit, & harmoniam. in partibus autem fit uehementior, propterea quod hae ob complexionem suam facile nimium, & mtuo, & toti compatiantur. Denique quod coelitus descendit ad bonum, hic saepe transfertur ad malum. Mundus est unum animal in quo partes, quamuis loco distantes, tamen propter naturam unam inuicem ad se feruntur. Atqui uis ipsa conciliatrix mundi & causa communis omnium mistionis, trahit quidem partes ad se inuicem suapte natura. potest eiusmodi tractus & appetitus arte quadam praeter ordinem augeri, Vis quidem ipsa concilians infusa cunctis bona est, & causa ubique implectionis communionis, harmoniae, amoris mutui, unionisque mundanae, quae sunt fiuntque imperio continentis in partibus autem propter earum distantiam, & inuicem, & a totis atque ob naturam debilem & egenam, compassione mutuum congressum conficit. Vnde acrior appetitus plurimis est ingenitus.
Ars itaque deprehendens hanc uim coaguli passim in natura dispersam contrahit eam undique colligitque simul deriuatque in unum. Atque ita appetitum necessariae unionis naturaliter moderaturm, reddit suis machinis effrenatum. dum & materiam admouet geniturae praecipue conferentem, & uires undique naturales inter se differentes, commiscet in unum, quarum commistione pro arbitrio regit & conficit congressus ad genituram. proinde cum sint in herbis atque lapidibus uires, & dissolutiuae & rursum congregatiuae: sintque multo maiores in rebus naturisque maioribus potest utique ad coitum nixus intendi eiusmodi rebus adhibitis, atuqe ab his ipsis sine artis opera amor accendi tractusque fieri.
Compertum habemus daemones improbos, in generatione rebusque terrenis humanisque posse quam plurimum. Ideoque nihil mirum uideri debet, ardorem ad illicitum coitum in nobis frequenter ab eis accendi. possunt & ad idem conferre uires quaedam animae, tum in hoc corpore uiuentis habentisque uim mirabliem attrahendi, tum etiam hinc absolutae, sed adhuc in spiritu turbido humidoque inuolutae & hoc circa loca generationis adhuc oberrantis ideoque talia committentis. Nemo itaque uel deos, uel daemones eorum pedissequos amoris & coitus non legitimi causas esse dicat, Sed uel naturales instinctus apud nos deprauatos, uel ueneficam insuper artem, uel malos daemones, uel animas nondum puras. [d ii]

De sacrificiis unde uim habeant & quid confernat.

q Vaeritur qua ratione scrificia & superis conueniant, & hominibus conferant, & in mundo quid agant. Porphyrius ait non solum prophetas, sed hypothetas idest omnes sacerdotes, qui uaticinium tradunt ab aliis acceptum debere animalibus abstinere, ne dii uaporibus illinc exhalantibus contaminentur. Huic uero sententiae contrarium est commune dictum deos uidelicet animalium nidoribus maxime demulceri uelut esca, capique. Iamblichus utrunque damnat scilicet deos nidoribus carnium uel infici uel irretiri, atque inescari.
Anima mundi coelestesque ex eo quod corporibus suis adsint neque passiones inde suscipiunt, neque ab intelligentius distrahuntur. Animae uero parcticulares patiuntur utrunque. aberraret uero nimium qui defectus similes animabus superioribus attribueret, non enim est uniuersalium, atque particulatium uel principiorum atque effectuum aequa conditio uesci quidem corporibus quondam coniunctis animae onus proculdubio inquinamentumque nobis infert & pro cliuitatem animae, per quam uoluptatibus liquescat, atque subcumbat multosque alios in anima morbos procreat sed uapor exalans ab animalibus & suffumigatio sacra rite peracta diis mundanisque & uniuersalibus causis nihil officit. Non enim ipsa continet ordinatque superos ad se ipsam, sed continetur ab eis, atque ad uniuersum coordinatur pariter, atque deos. Ideoque ita potest illorum imprio superis coaptari harmoniceque congruere. abstinent igitur animalibus religiosi. non tamen quia dii uaporibus animalium foedari possint, potestas nanque deorum, priusquam materiale aliquid eam attingat, ipsa quoque sine tactu dscutit, nec solum haec absque propinquitate sua corporalia, priusquam sibi propinquent disperdit & delet, sed nec ipsa coelestia corpora materiale aliquid elementum in se suscipiunt. Nec peregrinum aliquid intromittunt, nec amittunt proprium, quinetiam uapores terrenorum uix ad quinque stadia progressi rfluunt nec in materiale uolubileque corpus inficiunt, aut alunt · quod nullam in se potentiam ad mutationem habet nec in se, neque sibi contrarium habet quicquam, neque fertur a medio uel ad medium sed uel quiescere debet, uel reuolui. corpora igitur infra lunam cum sint ex discrepantibus potentiis motibusque composita, & transmutailia sint omnino & sursum: deorsum ue ferantur. nihil habent commune cum coelo, nec naturam nec potestatem, nec actionem, nec ergo uapor ex eis nec aliud attingit, coelum ab eis omnino secretum, & merito ingenita [d ii verso] permutationem ex generabilibus nullam capiunt. Nun quid ergo natura deorum a uaporibus eiusmodi foedari potest. quae uapores materiales, uno (ut ita dicam) ictu propulsat. Talia ergo non superis noxia sunt, sed nobis haec enim diuidua materialiaque & cognata obis, aliquid erga similia commune habent in passione uel actione: sed aduersus coelestia diuinaque in alio genere essentiae posita diuersisque naturis uiribusque praedita & excedentia prorsus, agere quicquam & communicare non possunt.

Quae ratio sacrificiorum. quae utilitas.

P Orphyrius offerri sacrificia diis hac ratione putat ut eos ueneremur eiusmodi donis, ut maiores saepe solemus, atque etiam ut pro bonis acceptis diuinitus ita gratiam referamus, pro bonis bona reddentes. Iamblichus causam eiusmodi ductum inquit ex communi hominum ad homines consuetudine neque conuenire naturae deorum mores humanso supra modum exsupernati. Maximam uero sacrificiorum efficaciam tales modi declarationesque sacrificiorum non omnino demonstrant. Efficaciam inquam, sine qua non liberamur a peste, fame, penuria, nec impetramus opporunos hymbres, immo & per quam purificationem quoque perfectionemque consequimur animorum, & ab hac generationis prouincia libertatem. Itaque aliquis ex assignatione tua non multum approbabit hos modo, quasi tu dignam causam ad effectus eorum assignaueris. Ac si forte probauerit, accipiet profecto secundo eos loco quasi consequentes, & modo secundario[] coaptatos, primis antiquissimisque operum eiusmodi causis. desidernmus itaque rationem, ob quam sacrificia efficaciam ad res efficiendas habeant. Et unde coaptentur diis praecipuis eorum quae fiunt causis, atque principiis.
Dicet aliquis quia mundus sit animal unum, habeatque unam eandemque ubique uitam, ideo communionem ipsam uirium consimilium, uel etiam distantiam dissimilium, aut certe aptitudinem quandam agentis ad patiens commouere similia, aptaque eodem modo, dum uidelicet discurrit secundum compassionem unam etiam a remotissimo ad remotissimum, tanquam haec quoque sint proxima. Nam inter haec quoque ipsa uitae communio est aequalis assignatio eiusmodi, uerum quidem dicit, & quod ad sacrificia necessario sequitur. Non tamen uerus sacrificiorum modus ita monstratur. Ipsa nanque deorum essentia, nec in natura nec in necessitatibus naturalibus posita est, obquam obligationem ex passionibus naturalibus eoexcitetur, uel per totam naturam ex [d iii] tensis potentiis commoueatur. sed extra haec secundum seipsam determinata est. nullum ad haec commune habens, uel in essentia, uel potentia uel actione simul & passione. addunt ad superiorem assignationem aliquid quandam in rebus inferioribus congruentiam superis, Ideoque ad sacrificiorum efficaciam conferentiam, uelut in crocodillo hexagonarius numerus cum sole congruat · In cane rursum & cynocephalo rationes physicae quaedam & uires rationes communes sint ad lunam. Itemque in aliis materiales quaedam species, sicut in sacris animalibus, colores, figurae formae, cuipiam conueniant superiorum, uel membrorum aliquod animalis ut cor galli &mdidot; Et alia quaedam similiter naturalia sacrificus adhibita operum sint causae mirabilium.
Ex superiori causarum assignatione, non assignatur causa diuina quae super naturalis est omnino, nec naturalibus motibus commouetur, sed assignatur naturalis quaedam potentia in materia, & corporibus comprehensa, ideoque corporeis motibus rebusque materialibus coexcitatur, rursumque sedatur, naturaliter inquam atque hac simul quae sunt circa naturam. Si quid uero tale ad sacrificia consequitur id quidem praecedentibus causis coaptatur, uelut concausa[] sine qua non eueniat opus. Praestat itaque dicere mirificos sacrificiorum effectus · tanquam a causa procedere ab amicitia quadam & accomodatione & habitudine conciliante, opifices ad opificia, & genitores ad genita. Quando igitur praecedente atque ducente hoc communi principio accipimus aliquod animal, uel aliter animatum natumque e terra. quod effectoris uoluntatem propositumque sincere & exacte conseruet, tunc per tale quiddam propriae mouemus causam opificiam huic immistae praefectam. cum uero multae sint causae tales, & aliae quidem absque medio familiariter praesint. sicut daemonia aliae uero his seperiores sint ordinatae. sicut diuinae per ordinem causae atque his omnibus una quaedam antiquissima praesit causa, certe in sacrificio perfecto, omnes per ordinem causae commouentur. Secundum ero ordinem quem unaquaeque sortita sunt, cognata quadam conditione sacrificio familiariter accommodantur, & (ut ita dicam) appropriantur. Sin autem sacrificium sit imperfectum usque ad aliquem gradum ascendit. sed non transcendit ulterius unde multi existimant sacrificia fieri daemonibus bonis. Multi & potentiis deorum ultimis. Alii mundanis uel terrenis daemonum potestatibus uel deorum. partem quidem re uera sacrificiorum explicantes, ignorantes tamen totam eorum potentiam omniaque bona ad omne diuinum se penitus dilatantia nos autem omnia admittimus simul atque comprehendimus naturalia [d iii verso] quidem & quae tanquam in uno animali secundum aptitudinem uel compassionem uel repassionem inuicem commouentur accipimus uelut simpliciter subiecta & consequentia seruientiaque causae efficaciae in sacrificiis apparentis. Daemonia uero diuinasque circa terram mundumque potentias acceptamus, tanquam proximos ordini nostro praefectos. potissimas uero efficacium sacrificiorum causas competere iudicamus. perfectissimis, opificiisque potestatibus. Quoniam uero summae illae opificiae potestates in se omnes ordine causas comlectuntur, ideo una cum his commoueri simul uno quodam ictu cunctas efficientes causas arbitramur.
Quoniam in sacrificio perfecto commouentur una cum causis summis opificiisque causae ordine consequentes, tunc ex cunctis communis utilitas prouenit in generatione totam. Aliquando quidem per ciuitates populosque gentesque omnigenas, uel maiores his uel minores circunscripiones. Aliquando uero per domos uel hominem unumquenque bona contingunt, abunde benefia uoluntate, superis largientibus non passione distributionem suam exhibentibus sed impassibili mente iudicantibus esse dandum secundum proprietatem familiaritatemque atque cognationem. Vna quadam interim amicitia quae continet omnia hanc colligationem per ineffabilem communionem quandam conficiente, haec utique ueriora sunt magisque deorum essentiam potentiamque participant, quam quae tu suspicaris scilicet nidoribus animalium in sacrificio superos potissimum inescari. Si quo enim corpore daemones inuoluuntur, quod quidam sacrificiis nutriri putant, illud certe immutabile est, & impassibile, lucidumque nec indigum, adeo ut nihil effluat inde nihilque necessarium sit influere. Atqui & si forte fuerit necessarium quidnam necesse est per sacrificia id influere. Cum mundus & aer in ipso indeficientem ex terrrenis exalationem habeat undique circunfusam Iam uero si corpora daemonum effluant, sacrificia tamen non aquae portione restituent, nec quantitatem inter excessum defectumque daemonibus naturalem, proportionemque similem conseruabunt denique cum mundi faber animalibus omnibus terrenis atque marinis abundantem paratumque tribuerit nutrimentum, nunquid superiores homine nutrimento deseruit? & cum uiuentibus aliis statuerit alimenta quotidiana eorumdem opera copiose parati. Cur daemonibus solis aduentitium uoluit alimentum ab hominibus adhiberi. Atqui si forte nos nutritionem eiusmodi negligamus exuritura sunt & peritura corpora superorum. Proinde si non daemones nutriremus, etiam genera- [d iiii] remus eos, & superiores essemus. Contra uero seres habet. Nam ipsi nos nutriunt. & superiora passim inferiora sic coelestia terrestria nutriunt. Animae quidem ab intellectu perficitur atque alitur perficitque naturam. praeterea oblatio sacrificiorum per ignem materiam consumit eamque sibi prorsus assimilat, non se materiae praestat similem, reducitque ad diuinum atque coelestem immaterialemque ignem, nec ullo modo deorsum ad materiam generationemque declinat. Si enim exalationem uaporum a sacrificiis fore oporteret nutrimentum materiale oportebat & materiam integram remanere. Sic enim abundantior illinc accepturis proueniret influxus nunc uero materia tota conburitur atque consumitur, & in ipsam ignis puritatem subtilitatemque penitus permutatur. quod quidem contrarium eius quod dicebas ipse significat. Superi nanque sunt passionis expertes quandoquidem placet eis per ignem discuti materiam atque consumi nosque reddunt a passionibus alienos, & quaecunque sunt in nobis diis similia faciunt quemadmodum ignis dura omnia & opaca, corporibus subtilibus lucidisque similia reddit. Nosque sursum eleuat per sacrificia eorumque ad ignem consumptionem ad deorum ignem, sicut & ignis ad ignem eleuat reducitque grauia simul & dura ad diuina sursum atque coelestia.
Vehiculum corporale daemonibus subministrans, neque a materia neque ab elementis, neque ab aliquo corpore noto nobis existit. Non possunt igitur ab elementali essentia tanquam altenissima fieri daemonibus nutrimentum sed quemadmodum dii igne fulmine eo materiam diuidunt, ac separant a materia, quaecunque sunt immaterialia quidem per essentiam. sed alligata materiae, atque ex passibilibus impassibilia reddunt, sic & noster ignis, actionem diuini ignis imitans, quicquid materiale reperit in sacrificio destruit, & admota purificat & a uinculis materiae soluit ac propter naturae puritatem ad deorum communionem idonea facit. Atque nos eodem pacto a uinculis generationis absoluit, diisque assimilat, & facit ad deorum amicitiam aptos, nostramque naturam materialem, ad immaterialem attolit naturam. haec quidem communis sacrificiorum ratio satis ut arbitror, facit ingeniosis potentibus ex norma communi unicuique sacrificio propria sagaciter indagare. uerumtamen tardioribus quoque ingeniis indulgentes, propria quaedam his addemus clariora in medium adducentes. principium uero ad haec omnium optimum est quod contextum sacrificiorum declarat, deorum ordini consequenter annexum.
Deos alios quidem materiales, alios immateriales ponimus. Materiales qui materiam in se comprehendunt, atque exornant. Immateriales autem omnino qui a materia penitus segregati sunt secundum igitur sacerdotiam artem incipere sacrificia decet a diis materialibus on enim aliter ad immateriales deos [d iiii verso] patet ascensus. hi igitur communionem quandam ad materiam habent quatenus e[t?] praesident, atuqe incubant. iidem quoque iis quae fiunt circa materiam dominantur. ut diuisioni percussioni repercutienti, mutationi generationi, corruptioni, corporibus materialibus omnibus. Siquis igitur hos rite uult colere, nimirum pro natura eorum atque principatu cultum adhibere debet materialibus inquam materialem. sic enim ad eos totos, per tota nos toti in familiaritatem propriam perducemur cognationemque ipsis in cultu congruam adhibebimus [.?] corpora igitur uita priuata, & animalium caedes destructu corporum mutatioque multiformis, atque corruptio & omnino proiectio materiae praecedentis materialibus diis congruit. Non quidem ipsis propter se ipsos, sed propter materiam cui praesunt. Et si enim ab hac maxime separati sint, simul tamen huic adsunt. ac si materiam in potestate immateriali continent, attamen una cum hac existunt. Iam uero gubernata gubernatoribus non sunt aliena. similiter exornatoribus exornata.[][] Quin e~t utentibus quae subministrant, tanquam instrumenta facile proportionibus coaptantur. quapropter immaterialibus quidem diis, materiam in sacrificiis adhibere est[] alienam. materialibus autem omnibus est admodum consentaneum.
Operepraetium est ad haec insuper geminum uitae nostrae habitum cogitare. Aliquando quidem animus toti nos efficimur poniti extra corpus & eleuati mente, una cum totis immaterialibus diis per sublimia nos attollimus aliquando uero terreno corpore colligamur, sumusque corporei, materia uidelicet comprehensi similiter duplex erit cultus diuini ratio, una quidem erit simplex incorporea ab omni generatione sincera. sinceris competens animalibus. Altera uero plena corporibus & actione prorsus materili conueniens animalibus nondum puris, nec dum ab omni generatione purgatis. sacrificiorum ergo species duae sunt, purissima quidem sacrificia hominum sunt summopere purgatorum Quod quidem raro conuenit uni, uel admodum paucissimis, ut inquit heraclitus sacrificia uero materialia, & quae immutatione uersantur animalibus adhuc occupatis corpore competunt. ciuitatibus ergo nondum purgatis genitali sorte contubernioque corporeo nisi eiusmodi sacrificia dederis, ab utrisque pariter aberrabis ab immaterialibus simulatque materialibus bonis. Illa quidem non possunt accipere his autem proprium consentaneumque non offerunt. Accedit ad haec, quod unusquisque qua ratione est non qua non est agere debet essentiae curam · Non oportet igitur hanc praeuaricari propriam colentis mensuram, atque naturam. complexionem quoque proprie coaptatam inter curantes homines potentiasque curatas, electuram iudicio conuenientem sibi culturae modum. Nam complexio eiusmodi immaterialiter temperata [d v] immaterialem eligit quatenus ipsa uidelicet potentiis purae incorporeis ad ipsa pure incorporea copulatur. Complexio illiusmodi corporaliter coaptata corporibus, eligit culturam similem ad essentias corporibus praesidentes. Saepe pro necessari corporis usu uouemus, operamuque aliquid erga deos gubernatores corporis. daemonesque bonos, dum uidelicet studemus purgare corpus a maculis quibusdam. sordibusque ueteribus, uel morbis absoluere, sanitateque adhibere uel grauedinem, torporemque remouere, & leuitatem, efficaciamque adhibere, uel aliud quiddam bonum corpori comparare. Tunc igitur non intellectuali quadam, & incorporea ratione, corpus rite tractabimus. Non enim ita natum est ut his modis curari queat, sed cum cognata sibi nanciscitur, tunc corporibuscuratur corpus atuqe purgatur, erit igitur & sacrificandi ritus ad ususm eiusmodi necessario corporalis atque ita superflua corporis expurgabit, supplebitque pro necesitate quae desunt, & quaecuncque distributa sunt ad proportionem, ordinemque reducet.
Sacrificamus saepe poscents a superis aliqua ad uitam humanam accomodata, scilicet quae uel uictui necessaria sunt, uel ad illa pertinent, quae gratia corporis affectamus. Quid nam tunc continget nobis a diis ipsis, qui ab omni humana generatione sunt penitus segregati? Quod ad penuriam sterilitatemue fugandam, uel copiam adducendam nobis conferat, uel ad alia necessaria uitae conducat. Nihil sane. Qui enim sunt ab omnibus absoluti eiusmodi dona non tractant. Si quis uero dicat deos illos immateriales omnino immateriales in se comprehendere deos, horumque dona secundum unam causam primam in se comlecti dicet, utique copiam, quadam ita diuini muneris illinc inserius descendentem. Verum quod illi haec tractantes prxime humanam uitam actionesque peragant nuli dicere concedendum est. Eiusmodi enim rerum. quae hic sunt dispensatio diuisa est, atque particularis, & cum quadam ad haec conuersione peragitur, neque omnino est a corporibus segregata neque puram, sinceramque gubernationem praefecturamque admittere potest. Modus igitur sacrificandi pro rebus eiusmodi congruus est, qui cum corporibus habet & generatione commercium. non qui est a materia & corpore penitus separatus. Qui enim purus est omnino talia supergreditur, neque ad haec proportionem habet. Qui uero corporibus horumque uiribus utitur, est rebus eiusmodi omnium cognatissimus. Potens prospera quaedam uitae suppeditare, & ad[i]uersa nobis imminentia deuitare ac termperiem comparare humano generi moderatam. Plurima hominum turba naturae subiicitur uniuersali eaque uiribus naturalibus gubernatur, atuqe inferius ad naturae opera uergit complet [d v verso] que dispensationem fati, & fatalium operum suscipit ordinem, rationemque pratticam [!] circa naturalia solum exercet.Paucissimi supernaturali mentis potentia freti a natura discedunt, atque ad separatum immistumque se conferunt intellectum. Vnde naturalibus potentiis superiores euadant. Nonnulli uero medium tenent inter purum intellectum atque naturam, & horum alii quidem uicissim sequuntur utrunque, alii mistam ex ilis utrisque uitam agunt. Alii soluuntur quidem a deterioribus & ad potiora se transferunt. Qui ergo natura gubernantur uniuersali, & ipsa uitam degunt naturae propriae mancipatam, potentiisque naturae fruuntur, cultum exercebunt naturae conuenientem corporibusque natura motis congruum. Eligentes ad hoc loca, qualitates. aeris materiam, materiae uires. corpora corporum qualitates & habitus motus conuenientes, mutationesque eorum quae in generatione uersantur, atque similia tum in caeteris cultus diuini partibus, tum in ritu sacrificandi. Qui uero sola mente uiuunt uinculis naturae soluti, intellectualem corporumque expertem culturae normam in omni religionis parte meditabuntur.
Qui mediam uitam degunt inter intellectum, atque naturam, mediam cunque sequentur religionem, atque pro uitae mediae differentiis differentes sectabuntur conlendi per media modos. Aut enim tractabunt utrumque uicissim, aut ab altero ad alterum declinabunt, aut deteriora tengent ut per ea consequantur, & potiora, existimantes non aliter sublimiora, se consequi posse.
In genere essentiarum p[tantumque( ]] diuinarum, aliae quidem subiectam sibi animam habent atque naturam, subministrante uidelicet eorum opificiis, quatenus ipsae uolunt. aliae uero ab anima & natura sunt penitus separatae, non inquam ab anima tantum mundana prosus atque genitali uerum etiam, ab anima diuina eiusque natura. Aliae denique medium tenent, conditionemque inter extrema conciliant, uel secundum unum indissolubile uinculum, uel secundum exuberantem maiorum traditionem uel seundum minorum susceptionem non impeditam, uel secundum colligatam amborum consensionem.
Quando deos colimus animae naturaeque domninates non alienum est & naturales his uires offere, & corpora, quae natura reguntur, diis eiusmodi consecrare. omnia enim naturae opera & obtemperant eis & ad eorum dispensatione aliquid conferunt.
Sed quando deos longe secretos, & in sua unitate collectos cupimus uenerari honoribus a materia penitus absolutis eos uenerari debemus. Intellectualia enim his dona debentur, incorporea uita, uitus perfecta, sapientia consumata, eorumque officia. Mediis autem diis, mediorumque bonorum ducibus, sicut diximus media competunt. Ab alio igitur principio exordientes scilicet a mundo diis mundanis di stributione, quattuor in mundo elementorum a communi sortitione sucundum mensuras elementorum facta, a cirferentia cir- [d vi] ca centra in ordine reuoluta, ad ueritatem sacrificiorum facilem habemus accessum. Si enim nos in mundo sumus & ut partes continemur in eo primumque generamur ab eo, atque a totis potentiis eius prficimur, & ex quatuor eius componimur elementis, ac portionem quandam uitae naturaeque ab eo nacti tenemus. Profecto non debemus in cultu diuino mundum mundanosque ordines praetermittere.
Ponamus igitur circa quamlibet mundi partem esse quidem corpus aliquod, ut uidemus, inesse praeterea uires corporibus in corporeas ordine distributas, sacrorum itaque lex similia similibus rite distribuit, & a summis ad ima per media tota progreditur. Corpora quidem corporeis adhibens incorporeis in corporea, propria uidelicet unicuique reddens.
Veruntamen si quis religiosus super mundanum numen assequitur, rarissime uero id accidit, hic utique solus seorsum a corporibus & materia positus nimirum & talem prosequitur cultum, super mundana potentia, diis super mundanis unitus.
Quod autem uni uix tandem in sacerdotii fine contingit non expedit pro communi lege omnibus & in principio & in medio religionis statuere. hi nanque corporeum quocunque modo cultum agunt. Quilibet igitur peritus in sacerdotio confitebitur, oportere cultum superis nec ex parte, nec imperfectum, sed conuenientem & integrum adhibere. Quoniam igitur antequam adsint dii descendantque ad terram, omnes praesubiacentes ilis potentiae mouentur, & ut praecursores pompaeque praecedunt nimirum qui non distribuit omnibus quod cuique conguit, nec unumquemque proprio quodam honore prosequitur ipsam deorum praesentiam non assequitur. Qui uero omnia numina sibi propitia reddit, grata offerens unicuique onaque simillima, hunc sane non frustratur euentus sed diuinum chorum integra, plenaque praesentia suscipit. Cum igitur haec ita se babeant, non oportet ritum religionis esse simplicem ex paucisque compositum, sed multiformem, & ex omni harmonia constantem. ex cunctis ubique mundanis (ut ita diximus) constitutum. Si enim simplex aliquid, & unius duntaxat ordinis esset, id ipsum quod in sacerdotio aduocatur, & ad nos mouetur simplex utique modus sacrificandi sufficeret. At uero nullis notum est, quanta uirium multitudo suscitari solet, quando descendunt dii, atque mouentur nisi sacerdotibus illis, qui opere ipso id experti iam fuerint. Soli igitur hi cognoscunt, quae potissimum sit perfecta plenitudo colendi, & quam paucis praetermissis, quantum nos frustretur euentus.
Quemadmodum in harmonia si una corda frangatur · tota subito dissonat. sic uno praetermisso numine, sine ritu co~is[] ipsam religio finem non habet optatum. dum hoc uno deficiente sacrum opus structuram suam in [d vi verso] tegritatemque non habet.
Quando diuinae potestates palam ad sensum descensurae sunt manifestum nobis prouenit da~num[], si quem ex superis praetermittimus non honoratum. Similiter quando clam ueniunt in opere sacro, periculosum est, si hunc quidem honores, alium uero pro sua dignitate & ordine non honores. Qui enim aliquem proprio fraudat honore, totum confundit religionis opus, dum unam totamque dispositionem dissipat. neque ut aliquis putaret, tunc opus suscipiendi tantum est imperfectum, sed totius structura perit.
Quid uero? Nonne ipsa sanctimoniae summitas, ad summum ipsum totius numinum multitudinis principium unumque recurrit. Atque in eo diuinas omnes simul essentias dominationesque colit? Proculdubio, uerum eiusmodi summitas, sero admodum aduenit, & quam paucissimis, atque optime nobiscum agi putandum est, si talibus in uitae calce contigerit. Disputatio uero praesens non eiusmodi uiro leges ponit. hic enim est lege superior, sed lege aiqua indigentibus, has sacrorum leges in praesentia sancit.[,] numinum multitudo est quasi mundus aliquis, habens multos ordines in unum orinem conspirantes. Similiter sacrificia debent habere numerum ordinem pariter in unum ordinem conspirantem. Ita ut singuli singulis numinibus rite respondeant. Similiter quae circa nos sunt & in nobis multiplicia sunt, neque debent ex aliqua parte tantum, sed ex cunctis congrue diuinis nostrarum rerum causis respondere, atque ita ad supremos ascendere duces. Religiosa igitur obseruantia circa nos, & in nosbis agit uaria.
Aut enim quasi propagando perficit, aut amputat, aut emundat, aut expertia ordinis ordinat, aut segregat longius ab errore mortali. Cuncta denique totis supernis familiaritate conciliat. atqui quando utrumque congrediuntur in unum, illinc quidem diuinae causae, hic autem ex aequo praeparationes humanae, tunc absoluta religio peragit omnia. & ingentia ex sacrificiis bona reportat.
Profecto exuberantia potestatis in causis uniuersi summis, id habet ut quemadmodum in caeteris inferiora superat, ita & in hoc admodum superet uidelict in ipsa praesentiae amplitudine, ut maxime omnium causae maxime omnium omnibus sint praesentes, adeo ut eadem ipsa causae uniuscuiusque potestas, seorsum ab impedimento ubique tota semperque sit praesens. hac igitur ratione ipsa omnium prima ultimisquoque subrutilant. Immaterialiaque principia in materialiter materilibus adsunt.
Nemo miretur si quam materiam esse dicimus puram, atque diuinam, nam ipsa quoque materia cum ab opifice patreque omnium facta sit, merito perfectionem sui quandam acquisisse potest aptam ad deos suscipiendos. Quinetiam nihil [d vii] prohibet superiora lumen suum ad inferiora diffundere. Neque igitur materiam permittunt expertem fore superiorum. Quapropter quantumcuncque materiae perfectum & purum est, atque deiforme ad deorum susceptionem non est ineptum. Nam cum oportuerit etiam terrena nullo modo diuiniae communionis expertia fore, ipsa quoque terra diuinam quandam portionem in se sortemue suscepit ad capiendos deos sufficientem.
Haec igitur sacrorum sapientia contemplata atque ita secundum conguentiam. competentia unicuique deorum susceptacula diligenter inueniens, saepe componit in unum lapides, herbas, animalia, aromata, aliaque similia, sacra, & perfecta, & deiformia. Atque subinde ab his omnibus susceptaculum purum integrumque fabricat. Neque enim fas est omnem materiam detestari, sed solam, quae a diis fuerit aliena. Propriam uero ad illos decet eligere utpote quae consentire possit, atque conferre ad deorum aedificia, stqatuarum fundamenta sacrificiorum opera. Neque enim aliter terrenis locis & hominibus hic habitantibus possessio portioue ulla ex diuinis contingere potest, nisi tale quiddam prius iactum fuerit fundamentum.
Archanis sermonibus credendum est testantibus ex deis per beata sprectacula quandam traditam fuisse materiam · haec igitur illis ipsis tradenti est cognata. Talis ergo materiae sacrificium deos excitat, ut se demonstrent, atque ad comprehensionem eos protinus aduocat, & praesentes capit, & perfecte demonstrat. Eadem aliquis perdiscere potest etiam ab ipsa quae secundum loca distributio diuinitus est effecta, atque ab ipsa praefectura, quae per res singulas est diuisa. Quaecuncque secundum diuersos ordines, siue maiores, siue minores, passim sortes eiusmodi nacta fuit. Constat enim deis locorum quorundam rectoribus, sacrificium ex eisdem rebus quae nascuntur ibidem, forte admodum consentaneum, & gubernatoribus gubernata & quae ad ea pertinent placitura, effectoribus & grata semper sunt opera sua potissimum. Et qui primo aliqua procreant, talia rursus habent inprimis accepta siue igitur animalia quaedam, siue plantae, siue alia quae uisa superis dispensantur, simul & praefecturam sub eis nacta sunt. & communionem nobis conciliant cum superis indiuiduam.
Horum ergo nonnulla quatenus conseruantur, atque tenentur, augent, tenentium ad deos familiarem proprietatem quotcunque uidelicet ex eo quod, integra maneant, uim communionis inter homines deosque conseruant. Talia sunt quaedam apud aegyptios animalia & ubique sacer homo, qaedam uero mactata combustaque familiaritatem efficiunt clariorem, quotcumque uidelicet resolutionem in priorum elementorum principium, efficiunt cognationem, causis superorum, [d vii verso] atque pro ritu sacrationem. Vbique enim quo magins proprietas, familiaritasque perficitur, eo perfectiora bona ad nos inde descendunt, Neque sunt haec hominum duntaxat inuenta, nec humanis moribus auctoritate nacta sunt, sed deus ipse rite inter sacra uocatus auctor est eiusmodi legum, circa quem dii angelique per multi uersantur, sub quo per quaslibet in terra gentes numen aliquod srtitum est praefecturam communemque prouiniam. Proprium quoque inde tributum est templo unicuique numen. Item sacrorum quae operamur ad deos, deus aliquis spectator est, atque gubernator. Quae ad angelos angelus, quae ad daemones daemon, atque in aliis eodem pacto secundum proprium genus perfectus cognatam sortitus est praefecturam. Quoniam igitur sub numinibus speculatoribus auctoribusque sacrorum sacrificia pertractamus uereri debemus diuinae sanctimoniae leges, sacrificiaque legitima, & propterea in his sparare quod sub numinum. deorumque principatu sacrificamus. et interea cauere summopere nequid uel indignum superis offeramus, uel alienum. Denique summatimid admenemus, ut singula quae in nobis, & circa nos sunt circumspiciamus diligenter & quae in mundo, item deos angelos, daemones gentibus distributos. Et hac unicuique ratione amicum sacrificium similiter offeramus. Hac enim ratione duntaxat digna uno quoque numine sanctimonia religioque seruatur.
Votum, siue adoratio, & oratio omne sacrificiorum opus perficit, & imprimis ad totam confert religionem, & sacram, indissolubilemque animabus ad deos conflat communionem. Huius uero tres sunt species, prima congregat, atque contactum notitiamque nobis ad diuinitatem praestat.[,] Secunda, communionem ad diuinum deuincit consentientem, atque dona nobis prouocat diuinitus quoque demissa, etiam antequam loquamur intelligamusque omne nostrum opus perficientia. Tertia conficit ineffabilem unitatem atque in diis auctoritatem totam collocat animamque nostram in eis prefecte ponit atque confirmat. Iam uero in tribus his terminis, quibus diuina omnia mensurantur amicitiam nobis ad deos harmoniae conflat, sacramque a diis utilitatem triplicem nobis affert. Vna quidem ad illustrationem pertinet, alia ad communem operum executionem, alia ad perfectam ex igne diuino plenitudinem. Item adoratio eiusque uirtus aliquando sacrifica ipsa praecedit. aliquando mediis inseritur sacrificiis, aliquando finem complet sacrificandi. Opus uero in sacris nullum absque adorationis supplicationibus efficitur unquam. Adoratio denique diutissime frequenta nostrum nutrit & perficit intellectum.
Animam ad suscipienda diuina admodum efficit ampliorem diui- [d viii] na hominibus patefacit.
Ad splendores diuini luminis capiendos assuefacit. Paulatim perficit, quae nobis insunt ad numina contingenda. Quousque ad summum nos usque perducat. Atqui & mores nostrae cogitationis humanos retrahit paulatim, moresque diuinos infert, persuasionem quoque & communionem, & amicitiam procreat procul ab intermissione perpetuam. Diuinum rursus amorem auget, quod ue in anima diuinum est, accendit, & eleuat, expurgat quicquid animo est contrarium & aduersum. Atque ab ipso spiritu aethereo splendidoque , qui est animae circunfusus excutit, quantuncunque uergit ad genituram. spem quin etiam praestat bonam, & fidem perficit circa lumen. Denique (ut summatim dicam) homnines frequenter orantes, adorationis uirtus familiares deorum collocutores effficit atque discipulos.
Cum adoratio talis sit, talemque connexionem cum sacrificiis habeat patet sacrifisciorum finem opificii contactus esse participem. Quandoquidem per opera diis accomodatur. Itaque & onum ipsius tantum est, quantum a causis, opificiis mittitur ad genus humanum. atque inde rursus apparet uirtus adorationis reductiua, perfectiua, impletiua, & qua ratione sit efficax & unionis effectrix, atque a diis commune uinculum habeat. Et quomodo adoratio, sacrificiumque mutuo se confirment, potentiamque inuicem conferant admirabilies religionis effectus. hinc rursus apparet sacerdotiam disciplinam operationemque habere in partibus suis conspirationem non minorem quam in membris habeat. animal neque posse partem eius aliquam sbsque cunctis suum opus absoluere.

De sacrificiis animalium.

P Orphyrius ambigit quare oporteat lege sacrorum, eum qui diuina sit inspecturus exanime corpus eo tempore non attingere. Veruntamen per corpora animalium mortuorum saepius diuinorum inuocationes, consecutionesque peragantur. Iamblichus ita soluit. uates iubent diuinorum spectatorem exanime corpus quod sacratum non fuerit non attingere. Permittunt uero quod consecratur attingere. Praeterea uetant humana corpora quae iam deseruit anima. ne intuitu quidem tangere. Vitae nanque diuinae uestigium quoddam uel simulacrum uel demonstratio in corpre per mortem extinguitur. Caeterorum uero animalium corpora mortua tangere religio nulla uetat.
Quoniam nec in uita diuiniore communicauerunt. Praeterea quatenus ad immateriales deos consurgimus expedit tale corpus non attingisse.
Quatenus uero ad materiales studemus accedere. tangere fre [d viii verso] quenter expediet. Nam per animalia deos eiusmodi aduocare solemus. Qui uidelicet talibus praesideant animalibus praesertim qui proxime & quasi cognata quadam conditione gubernent. Item hominibus quidem in materia comprehensis corpora uita priuata, maculam quandam inferunt uidelicet non uiuens uiuenti & sordidum puro & priuatum habenti habitum. Et mortuum habenti potentiam moriendi propter communem quandam inter haec habitudinem, sed daemoni in corporeo penitus atque impassabili, talia corpora nihil obsunt. Nam caduca maxime supereminet.

De uaticiniis per animalia.

q Vando uaticinium agitur per corpora sacororum animalium ut a stutum, non est putandum deos ad haec accedere, uidelicet uniuersales prouisores ad curam diuisam particularem, materialem, proportionalem, circa animalia singula. Sed daemones & hos quidem ualde diuisos & singulos singulis speciebus animalium distributos proximam curam animalium praefecturamque sortitos. hi nanque principatum nacti sunt. haud prorsus sufficientem expertemque materiae. Ideoque congrue instrumenta eiusmodi attingere solent. Ad hoc igitur ut eiusmodi per animali uaticinium a daemonibus consequamur parare his, oportet sedem talem, per quam possint inter homines obuersari, nobisque uti. Sedem uero hanc esse oportet in corpoream,, ut incorporei daemones per hanc nobis adsint. Erit igitur haec anima talium animalium a corpore absoluta. Quatenus enim quodammodo & ipsa saeparata est a corpore, conuenit cum daemonibus conuenit & nobiscum propter quandam uitae cognationem. Igitur tanquam media praesidi eius daemoni subministrat ad praesagium homini suggerendum & ad mandata daemonis declaranda & cum daemone nos conciliat. Anima uero haec eiusmodi uaticiniis utens, non solum uaticinium audit accipitue. Sed etiam non parum ex seipsa confert ad executionem eius ad opera pertinentem. Haec enim commouetur & cooperatur, & simul praeuidet per quandam conpatientem necessitatem. Sed eiusmodi uaticinium a diuino ueroque longissime distat. atque de rebus exiguis breuibusque habetur. Quae in natura diuisa positae sunt, & quotcunque circa generationem iam simul feruntur, atque motiones ex se ipsis exibent potentibus eas accipere & passiones multifariam inferunt, his quae naturaliter ad compatiendum sunt exposita, per compassionem igitur praesagium eiusmodi prouenit. Non potest autem per passionem praecognitio perfecta contingere. Quod enim immundae immuta- [e ] bile purum est. id praecipue futurum assequi consueuit. Quod uero cum materiali passibilique & tenebroso commercium habet obruitur ignorantia. hanc ergo artificiosam praesagi machinam, neque legitimi uaticinii nomine dignam esse censemus, neque serio pertractandam, neque utenti quasi sit ueridicus esse credendum.

Quomodo obsecratores daemonibus minabantur.

n Arrant Porphyrius sacerdotes consueuisse uiolentis quibusdam minis aduersum superos utiueluti nisi uos ita feceritis uel contra si feceritis aliquid coelos congringam uel occulta isidis patefaciam, uel archanum in abysso reconditum diuulgabo. aut sistam barim[] id est nauem quaedam apud aegyptios sacram, aut membra osiridis typhonidispergam caeteraque similia. Iamblichus subdit ex sectatores non consueuisse dirigere minitationes eiusmodi, ut Porphyrius opinatur ad solem & lunam caeteraue coelestia. sed esse in mundo genus aliquod potestatum ualde diuisum, & indiscretum, inconsideratumque. quod accipit quidem ab alio rationem, siue sermonem exauditque. Sed propriae intelligentia nequaquam. Neque uerum a falso, neque possibile discernit ab impossibili. Hoc itaque genus minitationibus lacessitum, protinus irritatum, & stupet, utpote quod & ipsum naturaliter dictis uehementioribus agitatur, & alia ducit trahitque per stupendam quandam & instabilem fantasiam. Praeterea sacerdos saepe non humana uirtute sed diuina sacramentorum ineffabilium pta~~te[] mundanis numinibus imperat atque minitatur. ipse tund in superorum deorum ordine constitutus, & ideo grandioribus propria natura mandatis utitur atque minis, neque tamen tanquam facturus quae tunc asseuerat, sed declarans quantam nactus fuerit potestatem propter ipsam ad deos unionem comparandam uidelicet ex notitia possessioneque ineffabilium symbolorum, siue signaculorum quae dicimus sacramenta. Item daemones per prouincias partesque diuisi & partens mundi custodientes. singuli commendatarum sibi partium tantam habent curam, ut nec uerbum quidem illius ordini dispensationique contrarium ualeant tolearare perpetuam, uidelicet immutabilemque mundanorum perseuerantiam ob nixe custodientes. Ordinem uero eiusmodi suum ideo immutabilem susceperunt, quoniam ordo deorum immobilis permanet in eisdem. In quo igitur esse habent daemones uel aetherei uel circa terram distributi, hoc ipsum, nec minitationibus inuadi unquam audire possunt proinde daemones ineffabilium archanorumque mysteriorum custodiam studiose procurant. Tanta uidelicet obseruantia, propterea quod intelligunt ordinem dispensationemque uniuersi praecipue in eiusmodi mysteriis contineri. Quatenus uidelicet allegorice per haec uerba numiona desi- [e verso] gnantur, ordinesque mundani. hanc enim ob causam mundi partes in ordine permanent, quod benefico potestas osiridis sincero permanet, & intacta, neque contrario tumultu, & errore miscetur. Permanet insuper spsa omnium uita pura semper & incorrupta quatenus uiuificae, formosaeque rationes quae in iside reconditae sunt, consistunt ibidem, dum inde mundus agitur, nec ipsae in corpus hoc descendunt oculis manifestum. atqui & omina permanent immobili & simul sempiterna generationis uidelicet successione, quoniam nullum solis cursum unquam sistere potest. perseuerant insuper integra, quoniam quae in abysso, id est profundo sunt abscondita, nunquam aperiuntur, in quibus ergo salutem habent omnia simul & uniuersum, uidelicet in eo quod & quae naturaliter sunt occulta, ut sunt occulta seruentur, & maneant & secretissima deorum essentia, nunquam sortem contrariam subeat, nec oppositis misceatur, hoc inquam circum terranei daemones, nec ad uocem usque autitumque substinent aliter affici uerbisque prophanari. atque propterea aduersus daemones eiusmodi uerborum usus habet aliquam potestatem. De his autem nullus alicubi minitatur. Nec ad illos sunt obsecrationes eiusmodi constitutae. quapropter caldaei sacerdotes apud quos diiudicatus [!] decretusque est, purus ipse ad solos deos sermo, nunquam minis utuntur. Aegyptii uero qui cum diuinis sacramentis daemonicos sermones admiscent, ad minas eiusmodi aliquando se conuertunt.

Expositio symbolorum aegyptiae theologiae.

i Mitantes aegyptii ipsam uniuersi naturam. fabricamque deorum, ipsi quoque mysticarum reconditarumque notionum imagines quasdam in symbolis conficiendis ostendunt. quemadmodum & natura rationes occultas in apparentibus formis quasi symbolis exprimit, & dii ueritatem idearum per manifestas imagines explicant.
Cum ergo perspiciant superiora omnia inferiorum similitudinem delectari, atque insuper optent a superioribus bonitate repleri, quatenus pro uiribus imitentur, merito & ipsi conuenientem superis modum agendi pro uiribus offerunt, quando occulta mysteria symbolis inserunt manifestis, in quibus interpretandis dimitte uoces, accipe sensus. Quando igitur lutum in sacris nominant, ut inducunt, hoc intellige mundi corpus, atque materiam genitalemque uirtutem huic insertam & quasi pariter agitatam, atque fluentem, aut etiam causam principalem, & quasi loco fundamenti praepositam, elementorum elementaliumque uirtutum. Cum hoc igitur tale sit deus ipse totiusque naturae uirium [e ii] omnium quae insitae sunt elementis, causa utpote qui haec superemineat omnia immaterialis ipsae indiuisus immobilis, & ingenitus totusque ex seipso & in seipso totus. haec omnia perspicuus antecedit, & ducit in se cunctacomplectens, atque ex eo quod complectitur omnia ac de suo mundanis tribuit omnibus ex ipsis eluxit. Quoniam uero supereminet omnia effulget, ut segregatus a mundanis omnibus secum ipse solus per sublime procedens. Confirmat & hoc, quod subinde sequitur symbolum, ubi deus inducitur sedens super loton aquaticum, scilicet arborem ubi significatur deum principatu suo mundanum superexcedwere lutum nec attingere gubernando, sed principatum gerere intellectualem penitus & empireum. Omnia enim in loco rotunda sunt tum poma, tum folia, ex quo significatur circularis actio mentis per eadem uidelicet, & eodem pacto se habens. Deus igitur ipse super hanc insuper actionem in seipso consistit, superans eiusmodi principatum sanctus & uenerandus, & in seipso penitus conquiescens, quod quidem ex actu sedendi significatur proinde ubi deum introducit nauis gubernatorem principatum significant mundi gubernatorem. sicut enim gubernator a naui & gubernaculo segregatus uno quodam facilique momento mouet undique & regit, dirigitque nauem ita deus ipse mundum desuper uidelicet a primis naturae principiis praecipuas motionum causas exhibens. Quoniam uero partes coeli omnes animaliaque coelestia, & totus uniuersi motus ipsumque tempus secundum quod mundus ipse mouetur, cuncta denique quae continentur in totis, uires a sole descendentes accipiunt, alias quidem commistas in ipsis, alias autem commistionem exuperantes, ideo has quoque symbolicus significandi modus adducit, uerbis quidem solem designans secundum animalia coelestia figurari, formasque uicissim commutare per oras. Interea uero demonstrans immutabilem eius simulque totam per totum mundum traditionem. sed quoniam quae suspiciunt. alia quidem alibi circa impartibilem feruntur dei traditionem atque ipsa pro diuersitate naturarum motionumque suarum. multiformes accipiunt a sole potentias propterea symbolica traditio uult per donorum multitudinem unum ingredi deum, atque per potentias multiformes unam dei adesse potentiam. Quapropter inquid ipsum unum eundemque consistere uices uero formarum, transfigurationesque insuscipientibus asserit resultate qua propter illum secundum animalia & ad oras commutari ait, quasi circa deum mutationes eiusmodi uarientur secundum diuersa subsceptacula dei eiusmodi uotis utuntur aegyptii non solum in ipsis deo- [c ii verso] rum propriis uisionibus. sed in precibus etiam leuioribus, quae eiusmodi sensum habent, atque per talem symbolicam mysticamque culturam ad deos supplicandos accedunt.

De nominibus diuinis.

P Orphyrius quaerit cur sacerdotes utantur nominibus, quibusdam nihil significantibus. Iamblichus respondet omnia eiusmodi nomina significare aliquid apud deos quamuis in quibusdam significato nob is sint ignota, esse tamen nota quaedam, quorum interpretationem diuinitus accepimus. omnino uero modum in eis significandi ineffabilem esse. Neque secundum imaginationes humanas sed secundum intellectum, qui in nobis est diuinus, uel potius simpliciore praestantioreque modo secundum intellectum diis unitum. Auferendum igitur a diuinis nominibus omnes excogitationes & rationales discursus atque assimulationes naturales uocis ipsius congenitas, ad res positas in natura, & quemadmodum caracter symbolicus diuinae similitudinis in se intellectualis est, at que diuinus ita hunc ipsum in omnibus supponere accipereque debemus. quod autem hic nobis sit, hoc ipsum in eo est maxime uenerandum. praestantius enim est, quam ut in nostram notitiam diuidatur · iam uero in quibus diuinorum nominibus resolutionem suam diuinitus acceperimus in his totam habemus essentiae potentiaeque & ordinis diuini notitiam ipso nomine comprehensam, qtque etiam mysticam & ineffabilem simulque totam deorum imaginem in anima custodiamus, animamque per haec ad deos attolimus eleuatamque illis pro uiribus copulamus.
Proinde quaeritur cur nam inter nomina diuinorum barbara caeteris anteponimus, quia uidelicet sacrarum gentium uelut aegyptiorum assiriorumque totum dii sermonem approbauerunt tanquam sacris maxime congruentem, propterea & communes dicitiones modosque loquendi arbitrqamur cognatae ad deos dictioni, orationique adhibendum praesertim quia antiquior primusque extitit. modus iste loquendi. atque & quoniam prima nomina diuinitus acceperunt dum ea cum propria lingua miscerent tanquam cum familiari, consentaneaque illis uoce contemperantes ita nobis seruanda perpetuo tradiderunt. Nosque ita ipsam traditionis regulam rite deinceps conseruare debemus. Siquid enim aliud diis conuenit sempiternum ipsum & immutabile diis est prae caeteris cognatissimum. Inter haec Porphyrius ait illum qui uocem audit nominum diuinorum ad significare respicere, ideoque sufficere notionem ipsam eandem ubique manentem, qualiscunque sit dictio. Respondet Iamblichus hunc in modum, non est autem id tale, quale tu putas, si enim nomi [e iii] na ex hominum pacto conuentoque posita essent, nihil interesset alia pro aliis commutare. Sin autem naturae rerum accomodata fuerunt, quae huic maxime congruunt haec & diis maxime sunt amica. ex his perspicue patet sacrarum gentium uocem rationaliter caeteris esse praepositam. Neque enim prorsus eandem mentem seruant nomina in aliam linguam interpretata. sed sunt gentibus singulis propria quaedam, quae gentibus aliis per uocem significari non possint. accedit ad haec, quod si significationum proprietates per aliam inguam interpretari possimus, non tamen eandem conseruant permutata potentiam. habent insuper nomina barbara, multam emphasim, id est insinuationis demonstrationisque efficaciam. habent & concisam breuitatem. Minimum uero ambiguitatis & uarietatis multitudinisque uerborum propter haec omnia superis maxime congruunt. Depone igitur suspitiones a ueritate cadentes quibus suspicaris aegyptiam ibi conferre linguam duntaxat ubi aegyptius est, uel usus aegyptia lingua qui tunc inuocatus. Potius autem existimato, quoniam primi omnium aegyptii praesentiam, participationemque deorum sortiti sunt, ideo deos inuocantem potissimum approbare, quando aegyptio ritu uocantur, neque uero dicendum est barbara haec obscura, diuinorum nomina esse quaedam praestigiatorum fascinatorumque machinamenta, quo enim pacto quae maxime coniuncta sunt diis, nosquoque coniungunt, & quasi aequales cum superis uires habent, phantastica figmenta erunt, sine quibus nullum in sacris opus efficitur. Sed neque praetegmina inuolucraque eiusmodi per nostras passiones effinciuntur, es fama diuino tributas. Non enim exordientes ab his quae ipsi patimur, immo uero ab ipsis deorum propriis competentes illis secundum naturam attribuimus dictiones. Neque contrarias de diuino agimus notiones. Contra uidelicet quam ipsum re uera se habeat. sed prout natura se habet, & quemadmodum ueritatem de ipso consecuti sunt primi. qui leges nobis de religionis sanctimonia tradiderunt, sic perseueramus in eis, siquid enim aliud in sacris legibus atque ritibus deo placet, firmitas ipsa maxime placet & praecipue congruit. Oportet igitur ritus adorationis antiquos tanquam sacros conseruare semper intactos, neque demere quicquam neque aliunde quid addere, ferme nanque & hoc causa nuper extitit, ut omnia & nomina & uota debilitata iam sint propterea quod propter ipsam praeuaricationem & innouandi cupiditatem permutata sunt semper, & permutari non desinunt.
Graeci nanque natura rerum nouarum studiosi sunt, ac praecipites usque quaque feruntur, instar nauis saburra carentis nullam habentes stabilitatem, neque conseruant quod ab aliis acceperunt. Sed & hoc cito di- [e iii verso] mittunt, & omnia propter instabilitatem nouaeque inuaentionis elocutionem transformare solent. barbari uero sicut moribus graues firmique sunt, sic & in eisdem sermonibus firmiter perseuerant, ob quam sane stabilitatem, & ipsi diis sunt amici & orationes offerunt illis acceptas, quas nulli ulla unquam ratione fas est permutare.

Opinio aegyptiorum de deo atque diis.

q Vaerit subinde Porphyrius quidnam primam aegyptii causam esse uelint. Vtrum intellectum an super intellectum. Item utrum unum aliquid solum an una cum alio quodam, siue aliis. Rursus utrum incorporeum sit, aut forsitan corporale. Praeterea nun[] sit idem cum opifice mundi an opifice sit superious & nunquid ex uno an ex pluribus cuncta profluxerint. omnemque nunquid uelint primum fundamentum esse materiam prorsus informem, an corpora qualia. ipsamque materiam nunquid ingenerabilem. aut genitam ad haec Iamblichus ita respondit. Ego uero causam in primis tibi dicam ob quam sacri & antiqui aegyptiorum scriptores de his uaria senserint. Et insuper huius seculi sapientes non eadem de his rarione loquantur. Cum enim multae in uniuerso sint esentiae, ac multifariam inter se differant, merito earum & multa earum tradita sunt principia habentia ordines differenties, & ab aliis sacerdotibus aia. principia quidem tota uniuersaliaue ut narrat Seleucus. Mercurius ipse tradit uiginti milius uoluminibus, uel sicut Meneteus recenset,tradidit uoluminibus triginta milibus. itemque sex milibus & quingentis atque uigintiquinque, & in eis perfectae omnia demonstrauit. Propria uero particulatium essentiarum principia alii antiquorum, alia passim introduxerint. Oportet igitur de his omnibus ueritatem breuiter declarere atque primum quod primo quaesisti.
Primus deus ante ens, & solus, pater est primi dei, quem gignit manens in unitate sua solitaria atque id est super intelligibile. estque exemplar ipsius, quod dicitur sui pater, sui filius, uni pater & deus uere bonus. Illeenim maior & rimus, & fons omnium, & radix eorum quae prima intelliguntur, & intelligunt scilicet idearum. Ab hoc utique uno deus per se sufficiens seipsum explicauit. Ideoque dicitur per se sufficiens sui pater, per se princeps. Est enim hic principium, deus deorum. unitas ex uno super essentiam, essentiae principium. Ab eo enim essentia. propterea pater essentiae nominatur. Ipse enim est superenter ens intelligibilium principium. haec sunt principia omnium antiquissima. Quae mercurius praeponit diis aethereis empireis coelesti- [e iiii] bus? Componens de empireis libros centum, totidemque de aethereis mille de coelestibus.
Secundum uero alium ordinem praeponit deum emeph diis coelestibus tanquam ducem, quem ait intellectum esse se ipsum intelligentem atque in se intelligentias conuertentem. huc unum impartibile anteponit, quod appellat primum exemplar aut expressionem aut effigiem. quod icthon appellat. In quo est primum intelligens & intelligibile primum, quod solo silentio colitur, praeter hos autem rerum apparentium opificio alii duces praesunt. Nam opifex intellectus qui & ueritatis est dominus, atque sapientia, quatenus in generationem progrediens occultam latentium rationum potentiam traducit in lucemamun aegyptiaca lingua uocatur[.] Quatenus autem sine mendacio peragito omnia & artificiose simul cum ueritate phtha nuncupatur graece uero hunc uulcanum nominant artificiosum duntaxat considerantes.
Quantum uero effector est bonorum appellatur osiris aliasque denominationes habent propter potentias, actionesque differentes.
Est & principatus alius apud illos super elementa tota in generatione posita, uirtutesque eorum quarum quatuor quidem masculinae quatuor foemininae. Quem prinipaturm soli tribuunt. Item alius principatus super naturam omnem, quae in generatione uersatur lunae tributis.
Marsilius. Potes in his ordinem consentientem proculo ita disponere. Primum est ipsum unum super ens super intelligibile totum. Secundum unum ens, siue unitas entis in quo
unitas sua suo enti praeponitur. potest & intellectus intelligibilis appellari & sui pater. Tertium est intellectus intelligibilis intellectualisque simul & unitus intellectus & expresssio, prima icthon. Quartum intellectus intellectualis iam explicatus coelestium dux deorum emeph. Quintum intellectus opifex proximus dux opificum mundanorum, qui sunt dii caelestes empireique & aetherei hic forsan intellectus est animae mundi qui nominatur Amun phtha Vulcanus osiris.
Iamblichus diuidentes uero coelum in partes duas, uel quatuor, uel duodecim, uel sex atuqe triginta, uel harum duplas, uel aliter quomodocuncque principatus his quoque perficiunt aut pauciores aut plures. Rursus ducem unum his anteponunt atque ita aegyptiorum tractatus de principiis desuper ad postrema progrediens ab uno descendit in multitudinem. ab uno uidelicet gubernatam a deo ubique indefinita natura sub quodam termino definito sit imperiose comprehensa. Praecipue uero ab excelsa omnium causa unitate.
Materiam uero produxit deus materialitate. uidelicet [e iiii verso] ab essentialitate sub deriuata quam opifex uitalem assumens, simplices im patibilesque sphaeras effecit. Ipsius uero postremum accepit ad generabilia & corruptibilia corpora facienda.
His ita discretis facile soluuntur dubia, quae in libris aegyptiis, quos legisti concepisse dicis. Qui enim sub mercurii titulo circunferuntur, opiniones mercurialies continent, & si saepe philosophorum gracorum stilo loquuntur. Sunt enim ex lingua aegyptia in graecam translati a uiris philosophiae non imperitis.
Optarem uero unt quincunque mundanarum rerum causas primas attingunt, ultima quoque principia declarent.
Item quicunque planetas uodiacum decanos horoscopos, stellas potentes duces tractant, ut particulares principiorum distributiones traderent.
Proinde dogmata qua in salaminiacis sunt breuissimam partem mercurialium ordinationum continent. item quae de stellarum apparitionibus uel latebris aut lunae augmento uel decremento tractantur, in postremis penes aegyptios assignationem causarum, habent.
Profecto aegyptii on omnia esse naturalia putant, sed uitam & intellectualem, & animalem a natura discernunt. Non in mundo solum. sed etiam in hominibus. atque cum intellectum & rationem secundum seipsos existentes praefecerint. Sic quaecunque fiunt fieri arbitrantur, atque eorum quae in generatione uersantur, primum praecipuum ue patrem esse opificem asserunt. Cognoscunt quoque uitalem potentiam, & quae in coelo est, & quae super coelum extant.
Item purum intellectum collocant super mundum, & unum impartibilem in toto mundo, & alterum per omnes circulos distributum.
Iam uero haec non oratione rationeque nuda speculari solent, sed admonent insuper atque docent, ad excelsiora communioraque, & superiora fato naturam nostram progredi ad ipsum deum opificemque mundi. Quatenus neque materiam ferat secum, neque aliud quicquam praeter oportuni temporis obseruantiam, idque sacrorum opera nos consequi docent, atque simul efficiunt. tradidit hanc quoque uiam nobis ipse mercurius. Sed interpretatus est eam prophetabitis Ammoni Regi inuenta in adytis templi in urbe Sayn, aegypti litteris que sacris insculptam braebuit quoque nobis. Dei nomen discurrens per uniuersum. sunt & alii multi ordines de eisdem. Quapropter non recte mihi uideris aegyptiorum omnia ad naturales duntaxat reducere causas. Sunt enim apud illos plura atque essentiis pluribus. sunt & potestates supermundanae quas & religiosa principia sa[n]ctimonia coluerunt. [e v]

De libero arbitrio & quomodo soluamur a fato.

p Ost haec ait Porphyrius plures aegyptiorum ipsum quoque arbitrium nostrum motui stellarum supposuisse. Respondet Iamblichus ex mercurialibus sententiis hunc in modum duas homo animas habet ut mercuri[l]ales litterae docent [zitatnachweis?]. una quidem est ab intelligibili primo, atque ipsius opificis potentiae particeps. Altera uero ex circuitu coelestium nobis indita. In qua, & anima speculatrix diuinorum irrepit. Anima igitur a mundis in nos descendens mundorum quoque circuitus sequitur. Quae uero ab intelligibili ueniens intelligibiliter adest geneficum circuitum supereminet. atque per eam & a fato soluimur & ad intelligibiles deos ascendimus. Et religionem habemus ad aeterna tendentem. non igitur putandumn est de quo tu dubitabas omnia insolubilibus necessitatis uinculis, quod fatum nominant, coligari. habet enim anima principium in se proprium, quo ad intelligibile sese conferagt, & descedat quidem ab his quae gignuntur. ad ipsum uero ens accedat, atque diuinum[.] Neque rursus diis applicuimus fatum, quos tanquam soluentes a fato in templis sacrisque & statuis ueneramur. Ipsi quidem dii fatum soluunt. Naturae uero ab eis ultimae descendentes, atque generationi corporique mundi iam implicitae fatum peragunt. · Merito igitur omnem diis sanctimoniam adhibemus, ut ipsi quidem soli perintellectualem persuasionem dominantes necessitati mala nobis a fato imminentia soluant. Non enim totum in natura fati ligatum est. sed est, & aliud principium animae, & natura & generatione praestantius. per quod & diis possumus copulari, & mundanum ordinem superare. atuqe simpiternam uitam super coelestiumque deorum actionem participare. per hoc igitur nos ipsos a fato eximere possumus. Quando enim praestantiora eorum quae nobis insunt agunt & ad praestantiora sui ipsius anima reuocatur. tunc ab illis, quae eam in generatione diuinciunt penitus segregatur a deterioribusque descendit. Atque alteram pro altera uitam commutat. seque ipsam in alium, interserit ordinem dum priorem omnino deserit ordinem. Quid ergo Nunquid possibile est per deos circuncurentes a fato se ipsum soluere. Atque eosdem interim existimare duces auctoresque fatorum uinculisque insolubilibus uitas penitus alligantes. forte uero nihil prohibet ita fieri. Cum enim dii essentias potentiasque multas in se complectantur, quid nam prohibet illis inesse, & alias nobis inaestimabiles differentias, atque contrarietates. Iam uero, & hoc licet dicere, in unoquoque deorum etiam apparentium inesse intelligibilia, quaedam essentiae principia, per quae animabus a generatione mundorum fuga contingat, atque libertas. Siquis autem duos deorum ordines [e v verso] non admittat ad solutionis officium scilicet mundanos simul, atque super mundanos, saltem per supermundanos fiet quandoque solutio.
Verum haec in tractatu deorum diligentius declarantur. Qui nam dii potissimum sint ad supera reductores & quo~[] reuocent quibus ue potentiis, & qua ratione fatum soluant, & per quos precipue redditus sacrorum operatione peractos. & quis ordo mundanae naturae & quo pacto intellectualis actio consumata huic ordine dominetur. quamobrem quod tu ex homeri uersibus adduxisti scilicet deos esse flexibiles dictu nephas esse censemus. legibus nanque sinceris intellectualibusque iamdiu definita sunt sancta religionis opera atque ordine potentiaque maiore deteriora soluuntur. & quatenus nos in sortem traducimur meliorem, eatenus a deterioribus fit discessus, nec propterea contingit aliquid praeter regulam ab initio constitutam adeo ut dii flectantur propter sacrificium cultumque posterius actum sed a primo descensu deus animas ea conditione demisit, ut ad eum iterum reuertantur. Neque inter se repugnant adscensus animarum, atque descensus. sicut enim in uniuerso intellectuali, una cum essentia generatio. immo & hoc totum recte connectitur, sic & in animarum dispositione, una cum earum circa generationem cura solutio quoque a generatione consentit.

De suo cuique daemone.

q Vaerebat post haec multa Porphyrius de suo cuique daemone. respondet ad haec Iamblichus ita. Duplex est tractatus de daemone unicuique proprio. Alter quidem sacer, siue deificus. Alter artificiosus. Ille daemone a superis causis inuocat. hic a circuitibus, qui in generatione uersantur. Ille quidem exporatione uniuscuiusque geniturae non utitur · hic talia diligenter explorat. Ille uniuersalis super naturam, hic particularius secundum naturam daemonem colit, & curat. Cum igitur haec ita se habeant, absurde tu mihi uideis culturam perfectiorem ad humanam admodum transtulisse, & in hac duntaxat quaestiones tuas exercuisse. Propterea ubi naturali tantum uia quaeris colis ue daemonem uideris, & eiusmodi uiae exiuam quandam particulam accepisse. Consueuerunt enim qui circa naturam artificiose perquirunt, & operantur, ordinate uocare daemonem a decanis id est facientibus. Atuqe ab influxuum dispensatoribus imaginibus coeli, stelisque soleque, & luna. Item a polis totisque elementis atque mundo. Tu uero non recte breuissimam horum partem seligens scilicet ipsum genitalis figurae dominum, de hoc duntaxat quaestiones inducis, & hac in parte hoc uno supposito perscrutaris, quo nam pacto dominus ipse figurae daemonem tribuat. Atque secundum quam, & qualem uitam uel potentiam, uel influxuum ab illo nobis influat. ubi prorsus in genituraae exploreaitone moraris praescru [e vi] tans utrum subsistat daemon nec ne & utrum figurae dominus inueniri possit aut forte non possit. Asseris denique hunc fore beatum qui inuenta generationis suae figura fatalia sic effugerit. Ita uidelicet suum daemonem conspicatus. mihi uero uidentur haec inter se dissentire & a ueritate deficere. Si enim ab ipsa generationis figura daemon nobis est attributus atque inde congnouimus eum, quo nam pacto fatalia fugiemus per notitiam daemonis fato nobis addicti. atqui & si nenessaria [!] a nobis per daemonem expellimus, uel affirmas, quando ulterius sunt haec una cum daemone nobis destinata per fatum.

De iudiciis alstrologorum & daemone.

P Porphyrius dicit siquis cognosceret figuram natiuitatis dominumque figurae, inueniret daemonem suum, & per, ipsum solueretur a fato natiuitatis sed subdit impossibile esse scire illam, & hunc inuenire, & regulas astronomiae, & astrologiae esse incomprehensibiles, & in certas teste est cheremone. Iamblichus dicit daemonem neque cognosci, neque dari ab illa figura & daemonio eius. Alioquin non selueret nos a fato natiuitatis, sed dari ab antiquiori principio & altiori scilicet a diis superioribus & cum primum anima inclinatur ad sensibilia ante conceptionem & solui nos a fato non tam per daemonem, quam per cultum superioris numinis. Non solum uero illa porphyrii dicta a se ipsis. sed etiam a ueritate dissentiunt. Non enim ab ipsa propria generationis figura omnino unicuique tributus est daemon. sed est & antiquius hoc initium. Item si hinc duntaxat daemon agnosceretur, non foret propterea foelix, qui geneficum cognosceret daemonem. Et quis nam hunc ducem accipiat ad effugenda fatalia. Si ad haec explenda est ipse tributus, omnino uero praecipuas praetermittis de essentia & de ordine daemonis quaestiones. ultimas uero tangis unde descendat.
Inquis praeterea innumerabiles circunferri astrologiae regulas, dubitationesque de genesi. Vnde appareat scientiam de his haberi non posse. Ego uero censeo primum quidem haberi posse per diuinum uaticinium ueritatem certissimam circa stellas. Nec nos omnino regularum dinumeratione, nec artificiosis praedicationibus indigere, & insuper addo te non penitus impossibilem inde notitiam demonstrare quantum ad maghematicam scientiam pertinet, quod diuersae inter illos feruntur opiniones quod ue cheremon, & qui uis alius contradicit. Sic enim & in omni scientia simul & arte propter dissidentes opiniones dicere nullam esse scientiam cogeremur. sed profecto ubique non solum falsa inter se dissident. sed & a ueris falsa dissentiunt, ut ubique praeter falsa ueritas inueniri possit.
Porphyrius dicit regulas [e vi verso] etiam astronomiae comprehendi non posse, ne dum astrologiae, & multas esse illis dissensiones, & a multis impugnari. Respondet Iamblichus diuinum uaticinium potest docere naturam, & effectum astrorum sine arte. Astronomia & aliae artes quondam diis datae longo tempore humanis opinionibus confunduntur exiguumque diuinitatis, & ueritatis denique retinent. in asstronomia est aliquid ueri, quamuis exiguum quod patet per effectus stellarum inter se ex mensura prouenientes in coelo, sicut praedictum est de eclipsi solis & lunae & aspectibus planetarum. Regulae mensurarum, magnitudinem, distantiarum, progressionum, cometarum, atque similium diu apud caldaeos, & apud nos obseruatae restantur astronomiae scientiam esse ueram.
Porphyrius dicit dominum figurae, uel dominos si plures sint deprehendi non posse est iudicio astronomorum & astrologorum, sed inde proprium daemonem esse quaerendum[.] Iamblichus dicit astrologos dare regulas, alios scilicet quinque alios pauciores alios plures ad inueniendos, uel discernendos dominos figurarum. Non dicit inquam haberi regulas, & inueniri atque discerni, sed ita putari, & tradi ab illis contra dicta Porphyrii. Quidnam prohibet figu[r]ae dominum atque daemonem per astrologiam quidem difficile inueniri. facillime uero per diuinum uaticinium atque sacrificia [facrificia]. Neque putandum est daemonem a solo figurae domino tribui. Sunt enim plura hoc eius & antiquiora principia. Neque humanis artibus, sed diuinis proprium daemonem possumus inuenire. proprius cuique daemon non a particulari quodam coeli elementorumue dispositione distribuitur, sed a tota mundi dispositione, quando descendit anima regnante spsique daemonem, certum accomodante executorem uitae quam elegerit anima, hic eam conciliat corpori, uitam corpori communicatam curat. uitam animae propriam dirigit, cogitationi assidue principia exhibet, nosque agimus talia, qualia hic adducit in mentem, eatenusque nos gubernat, quo ad sacris perfecti dominum pro daemone commutemus. Tunc daemon deo cedens, uel uacat ab opere, uel conducit ad idem. sors alicuius propria tribuitur animae dum descendit ex toto mundi corpore, & uita pro ut tunc se habet ad illam, & illa sors certo daemone ducitur, & impletur. Ergo est impossibile iudicare certos euentus cum omnium causarum concursum comprehendere nequeamus, nisi per inspirationem duinam id assequamur.

Vnde proprius daemon ueniat, quidue agat & utrum sit unicus.

p Roprius daemon non a parte quadam coeli elementorumue tribuitur, immo uero a toto mundo, & a multiformi in eo uita, & a multiformibus cjorporibus per quae transit anima descendens in generatio- [e vii] nem, secernitur proprie atque decernitur sors in nobis quaedam propria nostris secundum praefecturam propriam distributa · hic utique daemon erat in exemplari antequam in generationem animae laberentur. Quem cum primum anima ducem accepit, adstat ipse daemon expletor subinde uitarum. hic animam ut dixi descendentem alligat corpori commune eius animal ipse curat. Vitam animae propriam dirigit. & quodcumque ratiocinamur exhibet ratiocinandi principia, agimusque talia, qualia is adducit in mente, gubernatque nos quousque sacris operibus expiati, deum subeamus pro daemone ducem. cui post hac daemon ita cedit, ut uel uacet eo praesente, uel conducat ad idem.
Quaerebas deinde utrum plures adsint unicuique daemones, alii alia gubernantes in homine. Respo[n]demus ad haec daemonem, non alicui parti nostrum praeesse duntaxat sed toti simul adesse totum ducere, quemadmodum a totis, quae in mundo sunt ordinibus, est attributus. Coniectabas plures pro numero nostrarum partium daemones nobis adesse. Praeterea quod etiam in ipso corpore diuersi sint daemones alius sanitatem, alius pulchritudinem alii quandam in his habitudinem current. Vnusque his aeque praesit in corpore. Sic & putabas alium daemonem corpus, alium animam, alium mentem regere. Praestat uero eiusmodi coniectura ad hoc ipsum uti uidelicet quod corpus & anima & intellectus eodem daemone gubernentur. Noli igitur ita diuidere, ut alius sit corporis Daemon, alius animae, alius intellectus. absurdum est enim animal quidem esse unum daemonium uero animali praefectum multiforme putare. Nam quae principatum tenent, ubique simpliciora sunt subditis. Est insuper & absurdius, si multi daemones dominantes uelut daemonii partes, non conflati in unum sint, sed inter se disiuncti.
Introducis autem & in ipsis contrarietatem. tanquam dominantium daemonum alteri boni sint, alteri uero mali. Cum tamen nusquam mali spiritus sortem habeeant praefecturae, nec pari uel auctoritate, uel numero exaduerso bonorum distributi sint.
Post haec suspicaris daemonem proprium esse quandam animae partem uidelicet intellectum, eumque hominem esse [griech. Wort eu'daimóna] id est foelicem: qui sapientem habeat intelectum quod si ita sit, non erit amplius alius ordo praestantior inferioribus dominabitur[]. Vbi tamen unctae cognatae sunt. nulla uero ut absoluta subditis dominatur.
Inducis post haec daemonis cultum tanquam ad plura factum, partim quidem tanquam ad duos daemones, partim est uelut ad tres. nefas uero est causas nobis praesidentes partiri, nec ad unum redigere praefecturam. Quippe cum unitas in omnibus dominetur. Iam uero & qui daemonium secundum corpus [e vii verso] corporisque dispensationem diuiditis principatum eius in partem eiusdem redigit angustissimam. Quapropter religiosum cultum circa daemonium ita diuisum cosiderare non decet. cum opinio ipsa in qua fundatur debilitate uacillet. Vnus igitur est secundum unumquenque nostrum daemon proprius gubernator. daemonem uero communem penitus, & eundem cunctorum hominum existimare non decet, uidelicet rursum communem quidem in se ipso. propria uero conditione unicuique copulatum. Ipsa enim secundum speciem unamquanque diuisio matieriaeque alteritas ipsa[m?] rerum secundum se incorporearum commitantem identitatemque non suscipit.

Inuocatio daemonis.

q Vaeris deinde quare communi quadam apud omnes inuocatione aduocare daemonem soleamus, quoniam uidelicet per deum dominum unum daemonum agitur inuocatio, qui & a pincipio suum cuique daemonem difiniuit, & in sacrificiis secundum propriam uoluntatem suum cuique monstrat. Semper enim in sacrarum operationum ordine per superiora numina inferiora uocantur. Quare & in daemonibus unus quidam dux eorum, qui circa generationem optinet principatum daemonem suum ad unumquemque demittit. Postquam igitur adem[] unicuique suus, tunc & congruum sibi cultum pandit nomenque suum modumque inuocationis suae proprium patefacit, Atque hic conueniens est ordo daemonum[.] Alius enim ordo inuocantibus est cognatus. alius ab antiquioribus caussis procedit alius conspirationem in eis conficit ad idem communiter conferentem. Noli igitur diuinas inuocationes humanis similes arbitra[r/t]i, & ineffabiles effabilibus comparare, & eas quae omnem terminum omnemque indeterminatum modum superat humanis imperiis mandatisque conferre, siue definita sint haec siue prorsus indefinita. Quae enim apud nos sunt cum toto genere commune nihil habent. Atque cum his quae secundum totum ordinem nos excedunt. Totamque essentiam nostram naturamque exsuperant. Iam hnc uero maxime errores Hominibus ingentes accidunt. Quando ex humana debilitate aliquid de dominationibus daemonicis ratiocinari solent & paruis nihili pendendisque atuqe diuisis ingentia & magnipendenda, & perfecto perpendunt.

De foelicitate.

s Vspicaris ne forte alia quaedam ad beatitudinem praeter diuinum cultum, uia lateat, & quae nam ista potissimum sit interrogas. Sed profecto si in diis bonorum omnium essentia perfectioque continetur ac prima potestas, primumque bonorum illic est principium, merito soli nos sacerdotes, & qui similiter superis se dediderint, atque legitime unionem ad [e viii] illos fuerint consecuti bonorum omnium principium atque finem studiose prosequimur. in hoc utique statu & ueritatis contemplatio adest, & intellectualis scientiae consumatio. Atque una cum deorum cognitione conuersio queque ad nos ipsos nostrique agnitio comitatur. Frustra uero suspicaris, ne forte religiosus ex opinionibus humanis fauoribusque dependeat · Quid nam ocii esse potest animo diis deditio ad humanas laudes auscultandas.

Religionem esse ueram.

s Ed neque quod sequitur recte dubitas, ne forte religiosus ipse fallat, ubi ais animam magna saepe ex contingenti confingere[.] Quodnam in rebus uere existentibus figmentorum initium esse potest. Non ne potentia phantastica in nobis est illa, quae idola fingit, atque transformat? atque quando uita intellectualis perfecte agit, phantasia nulla suboritur, non ne penes deos ueritas ipsa secundum essentiam una cum illis existit. Non ne multo magis & illa, quae secundum consonantiam in rebus intelligibilibus est fundata. Frustra igitur talia & abs te, & ab aliis diuulgantur. Quin etiam ubi tu, & alii religiosos calumniamini tanquam praestigiatores, atque uanos, & iectabundos longius a ueritate desceditis, sicut enim caeteris artibus, sic & in religione sunt, qui eam falso profiteantur. Quae professio longius quam aliud quicquam a religione descedit. Malum enim bono magis quam non bono contrarium est.

De praesagio naturali artificioso atque de diuino.

s I qua nobis aptitudo naturaliter insit ad futuri praesagium. quemadmodum animalibus terremotuum, procellarumque, & frigorum naturalis inest praecognitio. Non uidetur eiusmodi praenotio habere aliquid uenerandum. Nam secundum sensus acumen, uel compassionem, uel aliam quandam commotionem uirium naturalium, eiusmodi praesagium naturale consequitur, Neque sursum siquis secundum rationis discursum, uel obseruationem signorum effectus aliquos praecedentium, sicut a contradictione pulsus. Atque rigore medici febrem praeuidere solent, uidetur eiusmodi praesentia esse admodum honoranda. humana nanque, & suspecta corporeaque conditione progreditur. Solum igitur diuinitus adueniens uaticinium, re uera nobis diuinam exhibet uitam, dum & praeuisionem & diuinas intelligentias possidet. Nosque reddit re uera diuinos ac bonum legitimum nobis affert. beatissima enim deorum inteligentia bonis omnibus abunde repletur. suspicaberis ne forte prophetae diuinitus inspirati praeuideant quod futura, neque tamen propterea sint foelices. Nam & praeuidere possunt, neque tamen scire futu- [e viii verso] risuti, sed contradicendum omnem uidelicet praenotionem diuinitus inspiratam esse bonis & bonitate refertam ordinisque compotem, atque decori. Atque utilitatem nobis afferre, dii namque una cum praesagio, facultatem quoque ad cauenda declinandaque incommoda nobis naturaliter imminentia suggerunt. Et quando uirtutem oporteat exercere, ad idque conferat ignoratio futurorum: occulunt ipsi futura, ut animus inde sit melior. Quando uero ad hoc nihil interest. expedit autem animus praesentire ad hoc uidelicet ut salui ad sublimia reuertantur, tunc in mediis animarum essentiis uaticinium penitus inserunt.

Via ad foelicitatem.

q Vaerebas deinde quae sit ad foelicitatem uia. Qua ue in re sit ipsa foelicitas. hoc igitur audi contemplabilis ipse in se intellectus homo: erat quondam deorum contemplationi coniunctus · Deinde uero alteram ingressus est animam, circa humanam formae speciem coaptatam, siue contemperatam, Atque propterea in ipso necessitatis, fatique uinculo est alligatus. Considerare itaque decet, qua praecipue ratione ab eiusmodi uinculis solui possit. Est autem solutio nulla, praeter ipsam deorum cognitionem. Idea nanque foelicitatis est ipsum cognoscere bonum. Quemadmodum est, & idea molorum ipsa quidem bonorum obliuio, & fallacia circa malum, notitia quidem illa una cum diuino congreditur. obliuio uero haec atque deceptio inseparabilis est a caduco. Item illa intelligibilium essentias per sacras sanctimoniae uias rite metitur. haec autem a principiis cadens, atque repulsa. se ipsam proiicit ad corporalem ideam dimetiendam. Illa rursum est sui parentis agnitio haec uero discessus una cum obliuione ab ipso deo patre supersancto, seque ipso sufficinete, longe remotus. Illa ueram conseruat uitam reuocans hanc ad patrem. haec hominem principem geniturae usque ad id deducit, quod permanet quidem nunquam, perpetuoque in fluxu uersatur. haec utique prima sit tibi ad foelicitatem ua intellectualem habens unionis diuinae penes animas plenitudinem. Sacra uero atque deifica foelicitatis traditio appellatur quidem porta ad ipsum omnium opificem deum, aut locus, aut aula boni. Potestatem uero possidet primam quidem castam & sobriam animae sanctimoniam, ualde utiliorem, sobra corporis castitate. Deinde cogitationis accomodationem, ad ipsam participationem, uisionemque boni. Simulque ad contrariorum expulsionem. Tertio rursum unionem exhibet ad deos bonorum omnium largitiores. Postquam uero singulatim, atque proprie, tum mundi partibus, tum di- [f] uinis potestatibus per partes mundi diffusis, animam copulauerit, tun opifici toti copulat animam. praebetque undique cum ipso consensum, atque eam extra omnem materiam ponit cum sola iam sempiterna uniuersi ratione coniunctam. uerbi gratia in ipsa opificis potestate per se genita, per se mobili, & omnia subsistente prorsus, & eleuante, intellectualique: & omnia pariter exornante. Item ad ueritatem intelligibilem reuocante, rursumque per se perfecta perficienteque. atque effectrice, caeterisque dei uiribus opificis gradatim pro cuiusque proprietate coaptat adeo ut in actionibus earum intelligentiisque, & opificiis facultatibus, expiatus animus atque sacer perfecte firmetur. Atque tum demum in toto opifice deo collocat animam.

Conclusio Religionis foelicitatisque apud aegyptios.

a Tque hic apud aegyptios religiosae sacraeque eleuationis, est finis ipsum uero bonum aliud quidem diuinum putant ipsum scilicet prae intellectum deum. Aliud autem humanum unionem uidelicet ad ipsum dominum. Quemadmodum bytis propheta ex libris mercurialibus explicauit. Non igitur pars haec apud aegyptios praetermissa est, ut tu suspicaris, sed quemadmodum spectat ad sanctimoniam rite nobis est tradita[.] Neque rursus de rebus exiguis sacerdotes diuinam intelligentiam interpellant, sed de is quae ad purgationem, solutionem, salutem animae pertinent, neque difficilia meditantur, eeademque hominibus inutilia. immo res animae omnium utilissimas neque sub dolo & seductore quodam daemone obfuscati sacerdotes allucinantur, qui in omnibus fallacem daemonicamque naturam prorsus excedunt atque ad intelligibilem diuinamque conscendunt his itaque per tractatis obsecro deos ut mihi tibique ueram intelligentiarum costodiam obseruantiamque exhibeant, nullo tempore defuturam, atque in sempiternam aethernitatem aethernorum praebeant ueritatem. Perfectiorumque circa deos intelligentiarum compotes nos efficiant, in quibus beatissimus bonorum finis nobis est propositus, & amicitiae concordiaeque inter nos mutuae, auctoritas omnis atque firmamentum.

F I N I S

2 Besucher online
1 Gäste, 1 Bots, 0 Mitglied(er)
Meiste Besucher heute: 9 um/am 00:04 CEST
Diesen Monat: 31 um/am 10.04.2014, 10:53 CEST
Dieses Jahr: 36 um/am 22.02.2014, 09:29 CET
Jederzeit: 142 um/am 30.05.2013, 13:59 CEST